Η επιγραφή των Αδάνων

Aυτή είναι μια επιγραφή για τον Απολλώνιο η οποία βρίσκεται στο μουσείο των Αδάνων. Το κείμενο που διακρίνεται έχει ως εξής (σε παρένθεση τα γράμματα που λείπουν):

(ΟΥΤΟΣ) ΑΠ(Ο)ΛΛΩΝΟΣ ΜΕΝ ΕΠΩΝΥΜΟΣ, ΕΚ ΤΥΑ(ΝΩΝ Δ)Ε ΛΑΜΨΑΣ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΕΣΒΕΣΕΝ ΑΜΠΛΑΚΙΑΣ.

...ΦΟΣ ΤΥΑΝΩΝ TOΔ’ ΕΤΗΤΥΜΟΝ, ΟΥΡΑΝΟΣ ΑΥΤΟΝ (ΠΕΜΨΕΝ Ο)ΠΩΣ ΘΝΗΤΩΝ ΕΞΕΛΑΣΙΕ ΠΟΝΟΥΣ.

Η πρώτη φράση λέει ότι ο Απολλώνιος (ονομασθείς από τον Απόλλωνα), λάμποντας από τα Τύανα, έσβησε τις αμπλακίες (σφάλματα/αμαρτήματα) των ανθρώπων.

Στην δεύτερη η λέξη που λείπει είναι μάλλον ΣΟΦΟΣ τον οποίο έστειλε ο ουρανός να θεραπεύσει τους πόνους των θνητών. Έχει προταθεί επίσης η λέξη ΤΑΦΟΣ, αλλά κάτι τέτοιο φαίνεται απίθανο αφού ο τάφος του δεν βρέθηκε ποτέ ούτε είναι γνωστό να τάφηκε ο Απολλώνιος στα Τύανα.

Η αναγέννηση του Χριστιανισμού

Η εποχή όντως έβριθε από κάθε απόχρωση και γεύση εσωτερισμού. Αρκεί να αναφέρουμε τους πολλούς μοναστικούς οικισμούς των Εσσαίων, των Θεραπευτών, των Γυμνοσοφιστών, οι οποίοι αντιπροσώπευαν ένα μόνο νήμα. Μετά υπήρχαν οι Γνωστικοί, των οποίων τις σχολές διηύθυναν ο Μαρκίων, ο Βασιλίδης, ο Βαλεντίνος, ο Βαρδησάνης και ο Μάρκος. Πιο κάτω στην κλίμακα της διανόησης ήταν οι Εβιονίτες, οι οποίοι ήταν Ιουδαίοι Χριστιανοί, οι Οφίτες, με σύμβολο το ερπετό (όφις), και πολλές μικρές ομάδες. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η παγκόσμια προσωπικότητα του Απολλωνίου από τα Τύανα – μάντη, σοφού και προφήτη – ήταν στο απόγειο της σταδιοδρομίας και επιρροής του, η οποία εκτεινόταν από την Ρώμη μέχρι την Ινδία. [...]

Απέχει πολύ απ’ το να αποτελεί απλώς μια εξωφρενική εικασία ότι μπορεί να πρόκειται για το πραγματικό ιστορικό πρωτότυπο του ιδίου του Αποστόλου Παύλου. Και οι δύο άνδρες έχουν την ίδια βασική συλλαβή πολ (εκ του Απόλλων) στα ονόματά τους· αμφότεροι σπούδασαν την ελληνική φιλοσοφία την ίδια περίοδο στην Ταρσό, ένα κέντρο ελληνικής κουλτούρας· αμφότεροι ταξίδεψαν ευρέως και ίδρυσαν εσωτερικούς συλλόγους σε πολλά ίδια σημεία και περίπου την ίδια περίοδο· και αμφότεροι είχαν έναν γραμματέα και σύντροφο – τον Δημά στην περίπτωση του Απ. Παύλου, τον Δάμι σ’ αυτήν του Απολλωνίου. Και υπάρχουν κι άλλα σημεία ομοιότητας και συμπτώσεων.

A Rebirth for Christianity, σελ. 85

Η συνάντηση με τον Βεσπασιανό

 

 

 

 

Ο Ουεσπασιανός έκανε σχέδια ν’ αρπάξει την απόλυτη εξουσία και εκείνη την εποχή βρισκόταν στις χώρες οι οποίες συνόρευαν με την Αίγυπτο· καθώς λοιπόν προχωρούσε προς την Αίγυπτο, άνθρωποι σαν τον Δίωνα και τον Ευφράτη, για τους οποίους πιο κάτω θα γίνει λόγος, τον καλωσόριζαν. Διότι μετά τον πρώτο αυτοκράτορα, ο οποίος είχε βάλει σε τάξη τις ρωμαϊκές υποθέσεις, επικράτησαν τόσο ολέθριες τυραννίες για πενήντα χρόνια, ώστε ούτε ο Κλαύδιος, ο οποίος στα μέσα αυτής της περιόδου κυβέρνησε επί δεκατρία χρόνια, να μην φαίνεται επιτυχημένος. Και όμως ο Κλαύδιος ήταν πενήντα ετών, όταν είχε αναλάβει την εξουσία, δηλαδή σε μια ηλικία κατά την οποία ο νους των ανθρώπων βρίσκεται στην μεγαλύτερη ακμή του και είχε την φήμη ανθρώπου που αγαπάει την κάθε είδους πνευματική καλλιέργεια· αλλά και εκείνος, αν και βρισκόταν σ’ αυτήν την ηλικία, πολλά παιδαριώδη έπαθε και άφησε την εξουσία σε γυναικούλες, όπως κάποιος αφήνει ένα λιβάδι στην βοσκή των προβάτων· σ’ αυτές με τόση ευκολία αφέθηκε να τον δολοφονήσουν, ώστε αν και γνώριζε εκ των προτέρων όσα επρόκειτο να πάθει, ούτε γι’ αυτά που γνώριζε έλαβε προφυλάξεις.

Ο Απολλώνιος ήταν βεβαίως ευχαριστημένος με την νέα τροπή των πραγμάτων όσο τουλάχιστον ο Ευφράτης και ο Δίων, δεν έκανε όμως χρήση αυτής στις δημόσιες συζητήσεις του, επειδή πίστευε ότι το είδος αυτό του λόγου αρμόζει περισσότερο σ’ έναν ρήτορα. Καθώς λοιπόν ο αυτοκράτορας πλησίαζε στην πύλη, μπροστά στις πύλες τον υποδέχονταν οι ιερείς μαζί με τους δικαστές της Αιγύπτου και τους αντιπροσώπους των επαρχιών, στις οποίες ήταν διηρημένη η Αίγυπτος. Παρόντες ήταν και όλοι οι φιλόσοφοι με όλα τα σχολεία τους.

Αλλά ο Απολλώνιος, μη δίνοντας ιδιαίτερη σημασία σ’ αυτά, εξακολουθούσε τις συζητήσεις στον ναό. Αφού ο αυτοκράτορας μεγαλόπρεπα και ήρεμα αντάλλαξε μερικές κουβέντες και εκφώνησε έναν σύντομο λόγο, είπε:

«Βρίσκεται εδώ ο άνδρας από τα Τύανα;»

«Ναι» απάντησαν, «και έτσι πολύ μας βελτίωσε.»

«Πώς θα μπορούσαμε να συναντηθούμε μαζί του;» είπε ο αυτοκράτορας, «γιατί τον χρειάζομαι πολύ τον άνδρα αυτόν.»

«Αυτός θέλει να σε συναντήσει κοντά στον ναό» απάντησε ο Δίων, «έτσι μου έλεγε όταν ερχόμουν εδώ.»

«Ας πάμε λοιπόν να προσευχηθούμε στον θεό και να συναντηθούμε μ’ έναν έξοχο άνδρα», είπε ο βασιλιάς.

Τότε κυκλοφόρησε η ιστορία, ότι του μπήκε στο μυαλό να καταλάβει την εξουσία, όταν ακόμη πολιορκούσε τα Σόλυμα, και ότι προσκαλούσε τον Απολλώνιο, προκειμένου να τον συμβουλευτεί για τις σκέψεις του αυτές, αλλά εκείνος ηρνείτο να πατήσει το πόδι στην γη την οποία μόλυναν οι κάτοικοί της και με όσα έκαμαν και με όσα έπαθαν· γι’ αυτό έλεγαν ότι ήλθε στην Αίγυπτο, αφού κατέλαβε την εξουσία, για να συζητήσει με τον Απολλώνιο όσα θα εκθέσω στην συνέχεια.

Ύστερα από την θυσία, και πριν να παραχωρήσει επίσημες ακροάσεις στους αντιπροσώπους των πόλεων, χαιρέτησε τον Απολλώνιο και, σαν να προσευχόταν σ’ αυτόν του είπε:

«Κάνε με βασιλιά εσύ»· και εκείνος είπε: «Σε έκαμα, διότι προσευχήθηκα και ζήτησα ήδη από τους θεούς να γίνεις βασιλιάς δίκαιος, γενναίος, συνετός, στολισμένος με κάτασπρα μαλλιά και πατέρας γνησίων παιδιών». Ο βασιλιάς καταχάρηκε με τα λόγια αυτά και επί πλέον, διότι το πλήθος που βρισκόταν μέσα στο ιερό τον άκουσε και αυτό.

Και τον ρώτησε: «Πώς σου φαινόταν η εξουσία του Νέρωνα;»

Και ο Απολλώνιος απάντησε: «Ο Νέρων ίσως γνώριζε να χορδίζει την κιθάρα, ντρόπιασε όμως την εξουσία με την χαλάρωση και το τέντωμα.»

«Προτείνεις λοιπόν» είπε ο άλλος, «ο κυβερνήτης να τηρεί τους κανόνες ανάμεσα στα δύο;»

«Όχι εγώ», απάντησε «αλλά ο θεός είναι εκείνος ο οποίος όρισε την ισότητα ως μεσότητα. Και καλοί σύμβουλοι είναι αυτοί εδώ οι άνδρες», και έδειξε τον Δίωνα και τον Ευφράτη, ο οποίος δεν είχε έρθει ακόμα σε αντίθεση μαζί του.

Τότε ο βασιλιάς σήκωσε ψηλά τα χέρια του και είπε: «Δία, είθε εγώ να κυβερνώ σοφούς άνδρες και οι σοφοί άνδρες εμένα». Και αφού στράφηκε προς τους Αιγυπτίους, πρόσθεσε: «Αντλήστε και από μένα ελεύθερα, όπως αντλείτε και από τον Νείλο». Το αποτέλεσμα τότε ήταν ότι οι Αιγύπτιοι ανέκτησαν την ευημερία τους, διότι είχαν ήδη εξαντληθεί από τις καταπιέσεις. Όταν ο βασιλιάς κατέβηκε από τον ναό έπιασε τον Απολλώνιο από το χέρι, τον οδήγησε στα ανάκτορα και του είπε:

«Ίσως να δίνω την εντύπωση σε μερικούς ότι κάνω ανοησία, που στα εξήντα μου αναλαμβάνω την βασιλεία. Θέλω λοιπόν, να απολογηθώ σ’ εσένα γι’ αυτή μου την ενέργεια για να μπορείς να απολογείσαι κι εσύ για μένα στους άλλους. Εγώ δεν θυμάμαι να έχω υποδουλωθεί ποτέ στα πλούτη, ούτε ακόμη και όταν ήμουν παιδί, ενώ τα αξιώματα και τα μεγαλεία τα οποία απορρέουν από την κυβέρνηση των Ρωμαίων με τόση σωφροσύνη και μετριοπάθεια τα αντιμετώπισα, ώστε μήτε υπεροπτικός μήτε ψοφοδεής να φανώ· όσο για επαναστάσεις ούτε και εναντίον του Νέρωνα τις σκέφθηκα· αλλά επειδή κατείχε την εξουσία, αν και όχι σύμφωνα με τους νόμους, αφού την παρέλαβε από τον αυτοκράτορα, υποτάχθηκα σ’ αυτόν για χάρη του Κλαυδίου, ο οποίος με διόρισε ύπατο και σύμβουλο των υποθέσεών του· και μα την Αθηνά, κάθε φορά που έβλεπα τον Νέρωνα να ασχημονεί, δάκρυζα, σκεπτόμενος τον Κλαύδιο, ποιο δηλαδή κάθαρμα κληρονόμησε το πολυτιμώτερο από τα αγαθά του. Διαπιστώνοντας στην συνέχεια ότι ούτε όταν εκθρονίστηκε ο Νέρων άλλαξαν προς το καλλίτερο τα πράγματα των ανθρώπων, αλλά αντιθέτως η εξουσία εξακολουθούσε να εξευτελίζεται, έτσι όπως συνέβαινε επί Βιτελίου, θα προχωρήσω πλέον με αποφασιστικότητα προς αυτήν, πρώτον γιατί θέλω να παρουσιάσω στους ανθρώπους την αξία μου και δεύτερον γιατί θέλω να αγωνιστώ εναντίον ανθρώπου, που ζει μέσα στην κραιπάλη.

Διότι ο Βιτέλιος λούζεται με αρώματα περισσότερο απ’ ότι εγώ με νερό, και μου φαίνεται ότι αν τρυπηθεί με ξίφος θα τρέξει άρωμα μάλλον παρά αίμα από την πληγή του· και καθώς πίνει κρασί πάνω στο κρασί, έχει χάσει τα λογικά του και ενώ, όταν παίζει τα ζάρια είναι γεμάτος φόβο μήπως αυτά τον προδώσουν, δεν διστάζει να παίζει στα ζάρια την εξουσία· και υποταγμένος στις πόρνες καθώς είναι, συνουσιάζεται με παντρεμένες γυναίκες, λέγοντας ότι είναι γλυκύτερος ο έρωτας, όταν αυτός συνοδεύεται από κινδύνους. Παραλείπω τα ακόμη πιο αισχρά, για να μην λέω μπροστά σου τέτοια πράγματα. Δεν μπορώ όμως σαν δειλός να ανέχομαι, ώστε οι Ρωμαίοι να κυβερνιούνται από τέτοιον άνδρα· ας ζητήσω καλλίτερα από τους θεούς να με καθοδηγούν, για να είμαι ο πραγματικός εαυτός μου. Γι’ αυτό Απολλώνιε, εγώ προσδένομαι επάνω σου σαν με καραβόσκοινο, διότι λένε ότι εσύ εννοείς τέλεια τους θεούς, και σε καθιστώ σύμβουλο στις αποφάσεις μου, επάνω στις οποίες στηρίζεται η τύχη ολόκληρης της οικουμένης, ώστε, αν οι διαθέσεις των θεών φαίνονται ευνοϊκές να ενεργώ σύμφωνα μ’ αυτές· αν όμως είναι αντίθετες και όχι ωφέλιμες για μένα και τους Ρωμαίους, να μην τους ενοχλώ παρά την θέλησή τους.»

Ο Απολλώνιος πιάστηκε από τα λόγια αυτά και απευθυνόμενος προς τον ουρανό, είπε: «Δία, Καπιτώλιε, επειδή εσένα αναγνωρίζω ως μόνο διαιτητή των παρόντων πραγμάτων, φύλαγε τον εαυτό σου γι’ αυτόν και αυτόν για σένα· διότι τον ναό σου, που χέρια βέβηλα τον πυρπόλησαν χθες, είναι πεπρωμένο να τον ξαναχτίσει αυτός εδώ ο άνδρας προς χάρη σου.»

Και στον βασιλιά που έμεινε έκθαμβος από αυτά είπε: «Η πραγματικότητα θ’ αποκαλυφθεί μόνη της· μην ζητάς τίποτε από μένα και προχώρα στην πραγματοποίηση των ορθών αποφάσεών σου.»

Πραγματικά στην Ρώμη ο Δομετιανός, ο γιός του Ουεσπασιανού, είχε παραταχθεί εναντίον του Βιτελίου, προασπίζοντας την εξουσία του πατέρα του· αλλά ενώ αυτός πολιορκούσε το Καπιτώλιο ο Βιτέλιος ξέφυγε από τους πολιορκητές, όμως πυρπόλησε τον ναό. Κι όλα αυτά φανερώθηκαν στον Απολλώνιο γρηγορώτερα απ’ ότι αν συνέβαιναν στην ίδια την Αίγυπτο.

Μετά από όλες αυτές τις συζητήσεις, ο Απολλώνιος απομακρύνθηκε από τον βασιλιά, λέγοντας ότι δεν του επιτρέπουν οι πατροπαράδοτες συνήθειες των Ινδών να κάμει κάτι διαφορετικό απ’ όσα εκείνοι κάμουν το μεσημέρι· την ίδια στιγμή ο βασιλιάς με περισσότερο ενθουσιασμό, αντί να επιτρέψει να του διαφύγει η κατάσταση από τα χέρια, έμενε σταθερός στην τακτική του, πεπει-σμένος από τα λόγια του Απολλωνίου ότι το μέλλον του είναι σίγουρο και επιβεβαιωμένο από τον ουρανό.

Τα ξημερώματα της επομένης ημέρας, ο Απολλώνιος πήγε στα ανάκτορα και ρώτησε τους φρουρούς, τι κάνει ο βασιλιάς· από αυτούς έμαθε ότι έχει ξυπνήσει από ώρα και ασχολείται με την αλληλογραφία του. Σαν άκουσε αυτά έφυγε λέγοντας στον Δάμι: «Ο άνδρας αυτός θα μπορέσει να κυβερνήσει».

Βίος Απολλωνίου, Βιβλίο Ε, Κεφάλαια XXVII-XXXI

Ο Ιησούς πάει στο Χόλλυγουντ

Τι γίνεται αν ένας μυθικός «Ιησούς Χριστός» βασίστηκε σ’ ένα πρόσωπο που πραγματικά έζησε εκείνη την περίοδο; Τι γίνεται αν αυτό το πρόσωπο ήταν ένας άνδρας γνωστός ως Απολλώνιος Τυανέας;

Μερικοί σκεπτικιστές πιστεύουν ότι ο Απολλώνιος ήταν μυθικός χαρακτήρας λόγω των προφανών μύθων που τελικά τον περιέβαλαν, αλλά οι περισσότεροι ιστορικοί τον δέχονται ως ιστορικό πρόσωπο. Τον αναφέρουν αρκετές αξιόπιστες ανεξάρτητες πηγές, συμπεριλαμβανομένων πρώιμων Χριστιανών ηγετών οι οποίοι προσπάθησαν να μειώσουν την φήμη του.

Ο Απολλώνιος γεννήθηκε σε μια πλούσια ελληνική οικογένεια στην πόλη των Τυάνων περίπου τον καιρό που υποτίθεται γεννήθηκε ο Ιησούς. Ως ενήλικος, ο Απολλώνιος έγινε ένας πολυταξιδεμένος φιλόσοφος και πνευματικός δάσκαλος. Ταξίδεψε στην Παλαιστίνη, Βαβυλώνα, Ρώμη, Ισπανία, και μέχρι την Ινδία και το Νεπάλ όπου μελέτησε τον Ινδουϊσμό και τον Βουδισμό. Ο Απολλώνιος ήταν μάλλον ένας από τους ξένοιαστους προφήτες της εποχής του, και έγινε δεκτός σε διάφορες θρησκευτικές αιρέσεις και πνευματικές αδελφότητες όπου έμαθε αλλά και δίδαξε.

Ο Απολλώνιος ήταν περισσότερο γνωστός για την διδασκαλία περί αθανασίας της ψυχής, της μετεμψύχωσης (μετενσάρκωση, η μετάβαση της ψυχής από το ένα σώμα στο άλλο), και της υπέρτατης θεότητας. Ταξίδεψε και κήρυξε εκτενώς σε όλη την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία όπου πάνω από δώδεκα ναοί ανηγέρθησαν προς τιμήν του.

Δεν τον συμπαθούσαν όλοι. Ο δεσποτικός αυτοκράτορας Νέρων και ο διάδοχός του Δομιτιανός τον φυλάκισαν, αλλά ο προφήτης λέγεται ότι απέδρασε θαυματουργικά. Έφτασε σε μεγάλη ηλικία, ίσως μέχρι τα 100, και πέθανε είτε στην Έφεσο όπου ίδρυσε την τελευταία σχολή του, είτε στην Ινδία.

Όσον αφορά τις προσωπικές του αρετές, μαθαίνουμε ότι ο Απολλώνιος ήταν πολύ όμορφος ως νεαρός, ευγενής, και είχε μια ισχυρή μνήμη και διάθεση για μάθηση. Του άρεσε το καλοπροαίρετο (και ενίοτε ειρωνικό) χιούμορ. Ο Απολλώνιος ήταν χορτοφάγος – απέφευγε να φάει ή να χρησιμοποιήσει οτιδήποτε ζωικής προέλευσης. Ζούσε μια απλή ζωή αφήνοντας τα μαλλιά του να μακρύνουν, φορώντας απλά λινά λευκά υφάσματα, και περπατώντας ξυπόλητος. Όταν έλαβε την κληρονομιά του πατέρα του, ο Απολλώνιος κράτησε ένα μικρό μέρος για τον εαυτό του και μοίρασε το υπόλοιπο στους φτωχούς συγγενείς του. Δεν παντρεύτηκε ποτέ ούτε έκανε παιδιά. Ο κυρίως σύντροφός του ήταν ένας αφοσιωμένος φίλος ονόματι Δάμις. Ο Δάμις αγαπούσε βαθιά τον Απολλώνιο και κρατούσε γραπτές σημειώσεις των δραστηριοτήτων του προφήτη.

Τα περισσότερα απ’ όσα ξέρουμε για τον Απολλώνιο προέρχονται από μια βιογραφία που έγραψε το 216 μ.Χ. ο Φλάβιος Φιλόστρατος, ένας Αθηναίος συγγραφέας μεγάλης φήμης. Το έργο του, Βίος Απολλωνίου, βασίστηκε σε πολλές πηγές, συμπεριλαμβανομένων των γραπτών του Δάμι και επιστολών που έγραψε ο Απολλώνιος. Μελετώντας τον Βίο Απολλωνίου, βρίσκουμε εντυπωσιακές παραλλήλους μεταξύ του Έλληνα δασκάλου και του Ιησού:

1. Άγγελοι έψελναν στην γέννηση του Ιησού. Αγγελιοφόροι του θεού Απόλλωνα έκαναν το ίδιο όταν γεννήθηκε ο Απολλώνιος.

2. Ο Απολλώνιος ήταν θαυματουργός θεραπευτής, και οι ιερείς έστελναν συχνά τους ασθενείς σ’ εκείνον για θεραπείες. Ο Ιησούς θεράπευε επίσης με θαύματα και λάμβανε παραπομπές.

3. Απολλώνιος και Ιησούς μπορούσαν να προλέγουν το μέλλον.

4. Αμφότεροι θεράπευαν την παράνοια διώχνοντας δαίμονες.

5. Ο Απολλώνιος μπορεί να επανέφερε έναν νεκρό στην ζωή. Σ’ ένα επεισόδιο, το σώμα μιας πλούσιας κοπέλας κηδευόταν. Ο Απολλώνιος έπιασε το χέρι της, έσκυψε, και είπε μερικές λέξεις χαμηλόφωνα. Άνοιξε τα μάτια της, μίλησε και την πήγαν πίσω στο σπίτι του πατέρα της. Συγκρίνετε με τον Ματθαίο 9:18-25 όπου ο Ιησούς ανασταίνει μια προσφάτως νεκρή κόρη ενός τοπικού αξιωματούχου πιάνοντας το χέρι της.

6. Ο Απολλώνιος ταξίδεψε στην Ρώμη όπου συνελήφθη με τις κατηγορίες ότι επέτρεψε να τον λατρέψουν, μίλησε κατά των κυβερνώντων δυνάμεων, και προσποιήθηκε ότι τα λόγια του ήταν εμπνευσμένα από τους θεούς. Ο Ιησούς συνελήφθη και δικάστηκε διότι ισχυρίστηκε ότι ήταν ο Ιουδαίος Μεσσίας, μίλησε τάχα κατά της εξουσίας, και είπε ότι είναι ο Υιός του Θεού.

7. Ο Απολλώνιος μπορούσε να εξαφανίζεται και να επανεμφανίζεται θαυματουργικά. Ο Φιλόστρατος υπονοεί ότι ο Απολλώνιος ίσως έφυγε από τον τάφο του μετά θάνατον από μόνος του. Ο Ιησούς εξαφανίστηκε από τον τάφο του μετά θάνατον και εμφανίστηκε θαυματουργικά ζωντανός αλλού.

8. Ιησούς και Απολλώνιος απέρριπταν τον πλούτο. Ζούσαν και ντύνονταν απλά.

9. Ο Απολλώνιος είχε έναν πιστό κύκλο μέχρι δέκα ατόμων με τα οποία ταξίδευε και ζούσε κοινοτικά. Αυτό είναι όμοιο με την συνοδεία των δώδεκα αποστόλων του Χριστού.

Ο υπαινιγμός φαίνεται ξεκάθαρος:

«Δεν υπήρξε ποτέ κάποιος άνδρας ονόματι Ιησούς από την Ναζαρέτ, αλλά το όνομα υιοθετήθηκε από τους σχεδιαστές του Χριστιανισμού για να καλύψουν την ταυτότητα του Απολλωνίου από τα Τύανα του οποίου τις διδασκαλίες και τρόπο ζωής υπέκλεψαν και χρησιμοποίησαν ως πρότυπο για να φτιάξουν το σύστημά τους.» (Raymond Bernard)

Οι υποστηρικτές της θεωρίας ότι ο Ιησούς ήταν ο Απολλώνιος επισημαίνουν ένα περίεργο γεγονός. Ο Δάμις δεν ανέφερε ποτέ τον Χριστό στα κείμενά του παρά τα εκτενή ταξίδια του Απολλωνίου στην Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Διακόσια χρόνια αργότερα, ο Φιλόστρατος ήταν επίσης σιωπηλός για την ύπαρξη του Χριστού αν και επεσήμανε τα λάθη άλλων θρησκειών. Φαίνεται ότι ο Δάμις και ο Φιλόστρατος δεν είχαν ακούσει ποτέ για τον Ιησού, ή δεν τους ένοιαζε, και αυτό μπορεί να είναι περαιτέρω απόδειξη ότι ο Χριστός δεν υπήρξε ποτέ. Ο Απόστολος Παύλος ήξερε μάλλον για τον Απολλώνιο και μπορεί να τον χρησιμοποίησε ως πρότυπο για τον μύθο του Χριστού. Ο Απολλώνιος ήταν στην πατρίδα του Παύλου την Ταρσό όταν ήταν παιδιά, και η τελευταία πόλη όπου ίδρυσε θρησκευτική σχολή ο Απολλώνιος ήταν η Έφεσος – ένα βασικό κέντρο του πρώιμου Χριστιανισμού.

Η θεωρία ότι ο Ιησούς ήταν ο Απολλώνιος έχει τους επικριτές της. Ο Βίος Απολλωνίου γράφτηκε πάνω από δύο αιώνες μετά τον Χριστό. Αυτό καθιστά πιθανό ένας μύθος περί Απολλωνίου να βασίστηκε στον Ιησού και όχι αντιστρόφως. Η Καινή Διαθήκη λέει ότι ο Χριστός είχε πολλές γυναίκες οπαδούς, αλλά αυτό δεν ισχύει για τον Απολλώνιο. Μια τέτοια λεπτομέρεια δεν θα είχε προστεθεί σε έναν μύθο του Χριστού αν δεν ήταν απαραίτητη. Εξ άλλου, ο παραδοσιακός Ιουδαϊσμός δεν επέτρεπε στις γυναίκες να παίζουν σημαντικό ρόλο στα θρησκευτικά ζητήματα, και οι πρώτοι Χριστιανοί προσπαθούσαν να προσηλυτίσουν Ιουδαίους.

Η θεωρία σ’ αυτό το κεφάλαιο επικεντρώνεται σ’ έναν συναρπαστικό πνευματικό δάσκαλο ο οποίος εμφανίστηκε στα ταραχώδη χρόνια του πρώτου αιώνα μ.Χ. Ακόμη και αν η θεωρία του Απολλωνίου δεν μας δίνει τελικές απαντήσεις για την ταυτότητα του Χριστού, μας προσφέρει άλλη μια ματιά στις πολλές πνευματικές παρόδους που έχει διαβεί η ανθρωπότητα. Μας υπενθυμίζει επίσης ότι οι πλανόδιοι κήρυκες είναι μέρος του πνευματικού μωσαϊκού της ανθρωπότητας για χιλιετίες. Κάποιοι εξ αυτών πετούν σήμερα πρώτη θέση σε πολυτελή αεροπλάνα, μένουν σε πολυτελή ξενοδοχεία, και προσελκύουν χιλιάδες οπαδούς σε γεγονότα τα οποία διοργανώνονται σε τεράστιους χώρους συνάντησης με εξελιγμένη οπτική και ακουστική τεχνολογία. Οι ξυπόλητοι κήρυκες του παρελθόντος έχουν διανύσει πολύ δρόμο.

Jesus Goes to Hollywood, σελ. 54-57

Η συνωμοσία του Χριστού

Αν και στις Πράξεις ο Παύλος ισχυρίζεται ότι «Ποία μεν υπήρξε η ζωή και η δράσις μου στο έθνος μου και εις τα Ιεροσόλυμα από την αρχήν της νεότητός μου και εντεύθεν, γνωρίζουν όλοι οι Ιουδαίοι», όπως ο Ιησούς και οι δώδεκα δεν εμφανίζεται σε καμμιά ιστορική καταγραφή, αν και κάποια από τα γεγονότα της ζωής του ήταν αρκετά σημαντικά. Για παράδειγμα, δεν υπάρχει αναφορά στον Ιώσηπο ή σε κανέναν άλλο για τους «διακόσιους στρατιώτες με τους εβδομήντα ιππείς και τους διακόσιους λογχοφόρους» οι οποίοι φέρεται να πήγαν «έως την Καισάρεια» για να φέρουν τον Παύλο ενώπιον του κυβερνήτη Φήλικα. Όπως αφηγείται ο Γκράχαμ, ο ιστορικός Σενέκας ήταν «ο αδελφός του Γαλλίωνα, ανθυπάτου της Αχαΐας ακριβώς τον καιρό που λέγεται ότι ο Παύλος κήρυττε εκεί. Ενώ έγραψε για πολλά ασήμαντα πράγματα, δεν γίνεται καμμία αναφορά στον Παύλο ή στον θαυματοποιό Χριστό». Η ιστορία της ζωής του Παύλου έχει τον ίδιο μυθολογικό αέρα πολλών σπουδαίων «ανδρών», η οποία αλλάζει για να βολεύει τον αφηγητή. Για παράδειγμα, στην ΚΔ, υπάρχουν τρεις διαφορετικές (και απόκρυφες) περιγραφές του προσηλυτισμού του (Πράξεις 9:7, 22:9, 26:13).

Όπως και τόσοι άλλοι βιβλικοί χαρακτήρες, ο Παύλος είναι επίσης μυθικός. Στην πραγματικότητα, έχει υποστηριχθεί ότι «ιστορικές» λεπτομέρειες που προστέθηκαν αργότερα στην ευαγγελική έκδοση του μύθου ελήφθησαν από την ζωή του Απολλωνίου του Ναζαρηνού. Σύμφωνα με αυτήν την θεωρία, ο Απολλώνιος ονομαζόταν επίσης «Απολλώς», ή «Paulus» στα λατινικά. Πολλά στοιχεία της ζωής του Παύλου συμφωνούν με αυτά του Απολλωνίου, συμπεριλαμβανομένης της διαδρομής των ταξιδιών του, η οποία είναι σχεδόν πανομοιότυπη με εκείνη του Απολλωνίου σύμφωνα με την περιγραφή του βίου του από τον Φιλόστρατο. Το γεγονός ότι ο Παύλος ήταν από μια κατά κύριο λόγο ελληνική πόλη, την Ταρσό, και έμοιαζε με Έλληνα περισσότερο από οτιδήποτε άλλο προσδίδει αξιοπιστία σε αυτόν τον ισχυρισμό, καθώς, σύμφωνα με τον Φιλόστρατο, ο Έλληνας Απολλώνιος πέρασε μέρος της νιότης του στην Ταρσό. Όπως και του Παύλου, τα ταξίδια του Απολλωνίου ξεκίνησαν από την Αντιόχεια. Ο Απολλώνιος καταγράφεται επίσης να έχει ταξιδέψει στην Ινδία με τον πιστό του μαθητή Δάμι (Δημά) και να έχει επισκεφτεί τους Βραχμάνες. Σε αυτό το ταξίδι, γράφει ο Φιλόστρατος, ο Απολλώνιος «απέκτησε από τους Άραβες μια γνώση της γλώσσας των ζώων», μια ενδιαφέρουσα ιστορία αν αναλογιστούμε ότι ο Παύλος στην προς Γαλάτας ισχυρίζεται ότι πραγματοποίησε μια τριετή επίσκεψη στην Αραβία, διάστημα κατά το οποίο ο θρύλος λέει ότι έμαθε διάφορα μυστήρια. Η υποτιθέμενη επίσκεψη του Παύλου στην «Αραβία», ή την ανατολή, συμφωνεί επίσης με τον ισχυρισμό ότι ο Απολλώνιος πήγε στην ανατολή, όπου συγκέντρωσε διάφορα βιβλία, συμπεριλαμβανομένων αυτών που είχαν την ιστορία του Kρίσνα.

Ο Απολλώνιος επέστρεψε από την Ινδία, όπως γράφει ο Waite, «πηγαίνοντας νότια έως την θάλασσα, από εκεί με πλοίο, μέχρι τον Ευφράτη στην Βαβυλώνα, μετά, μέσω της Αντιοχείας, προς Κύπρο και Πάφο». Το τελευταίο ταξίδι είναι αυτό ακριβώς που λέγεται για τον Παύλο. Ο Απολλώνιος εν συνεχεία πήγε στην Έφεσο, όπου οι άνθρωποι συνέρρεαν σ’ εκείνον και όπου έκανε θαύματα, όπως έκανε και κατόπιν στην Αθήνα, στην ίδια διαδρομή που ακολούθησε ο Παύλος, αν και υποτίθεται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Όπως ο Παύλος, ο Απολλώνιος μετά πήγε στην Κόρινθο, όπου είχε έναν μαθητή ονόματι Λύκιο, ή Λουκά. Αφού ταξίδεψε σε όλη την Ελλάδα, στην συνέχεια πήγε στην Ρώμη, όπου κατηγορήθηκε για προδοσία, και από εκεί στην Ισπανία και την Αφρική, επιστρέφοντας στην Ιταλία και την Σικελία.

Μετά το ταξίδι στην Αλεξάνδρεια και κάτω στην Νουβία, σε μια αρχαία γυμνοσοφική/βουδιστική/βραχμανική κοινότητα, ο Απολλώνιος επέστρεψε στην Ιταλία, Ελλάδα και στον Ελλήσποντο, όπου έψεξε τους πλανώμενους Αιγυπτίους και Χαλδαίους οι οποίοι εξαπατούσαν τους ανθρώπους μ’ έναν τυπικό ιερατικό τρόπο. Περνώντας από εκεί, αναμφίβολα ο Απολλώνιος σταμάτησε στην Σαμοθράκη, την πατρίδα των εκθειασμένων μυστηρίων και ένα από τα ισχυρά κέντρα της προχριστιανικής λατρείας του Ιασίου/Ιησού, ένα ταξίδι που επίσης έκανε ο Παύλος. Όπως ο Παύλος, ο Απολλώνιος κλήθηκε στην Ρώμη και φυλακίστηκε, απ’ όπου δραπέτευσε. Του αποδόθηκαν πολλά άλλα θαύματα, συμπεριλαμβανομένης μιας εμφάνισης μετά θάνατον στην πατρίδα του τα Τύανα.

Λέγεται ότι ο Σαμαρείτης Απολλώνιος δεν συμπαθούσε την Ιουδαία και ότι κήρυττε ως επί το πλείστον στους Εθνικούς, όπως ακριβώς λέγεται για τον Παύλο, ο οποίος σύμφωνα με την βιβλική ιστορία κήρυξε στους Εθνικούς για 17 χρόνια πριν κηρύξει στους Εβραίους. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι πολλοί εξ αυτών των «Εθνικών» ήταν στην πραγματικότητα Σαμαρείτες, οι οποίοι αποτελούσαν τις υπόλοιπες 10 φυλές του Ισραήλ, σύμφωνα με την περιγραφή τους.

The Christ Conspiracy, σελ. 173-175

To Ρεύμα των Μυθικιστών

Αυτό είναι το βιβλίο του Μηνά Παπαγεωργίου σχετικά με το πρόβλημα της ιστορικότητας του Ιησού. Βασικός του σκοπός η παρουσίαση των θέσεων του Μυθικισμού μέσα από συνεντεύξεις των κυριωτέρων εκπροσώπων αυτής της θεώρησης.

Στις 9 από τις 12 συνεντεύξεις, ο Ιησούς αντιπαραβάλλεται με διάφορα πρόσωπα, όπως ο Ιούλιος Καίσαρας, ο Μίθρας και ο Διόνυσος, με τους ερευνητές να παρουσιάζουν ποια στοιχεία αυτών των προσώπων ομοιάζουν ή ενσωματώθηκαν στην ιστορία του Ιησού. Για το κεφάλαιο του Απολλωνίου ο Παπαγεωργίου επέλεξε την Μαρία Τζιέλσκα. Φτάνοντας όμως στο σχετικό κεφάλαιο διαβάζουμε με απογοήτευση:

«Αξίζει να σημειωθεί πως εξ αρχής η κυρία Dzielska μου ζήτησε να μην της απευθύνω ερωτήσεις που θα επικεντρώνονται στο ζήτημα της σύγκρισης Ιησού-Απολλώνιου.» (σελ. 231)

Έτσι η συνέντευξη αναλώνεται κυρίως σε γενικά θέματα περί της ζωής του Απολλωνίου τα οποία η Τζιέλσκα παρουσιάζει και στο βιβλίο της. Το μόνο που λέει για το θέμα είναι το εξής:

«Εκείνη την εποχή η φήμη της χριστιανικής θρησκείας δεν είχε ακόμα εξαπλωθεί. Ήταν η περίοδος των Αποστόλων και των ακολούθων τους. Ο ιστορικός Απολλώνιος ο Τυανεύς πιθανό να μην είχε καμία γνώση σχετικά με την χριστιανοσύνη.» (σελ. 236)

Πολύ σημαντική δήλωση. Είναι ανεξήγητη αυτή η άγνοια για κάποιον που ασχολήθηκε με όλα τα φιλοσοφικά ρεύματα και συστήματα της εποχής. Εκτός και αν τότε αυτή η θρησκεία δεν υπήρχε. Η δικαιολογία ότι η φήμη της δεν είχε ακόμα εξαπλωθεί δεν είναι καθόλου πειστική, ειδικά από την στιγμή που ο Απολλώνιος έζησε στην ίδια ακριβώς περιοχή και ταξίδευε συνεχώς προς αναζήτηση νέας γνώσης.

Κατά τ’ άλλα η Τζιέλσκα δεν δηλώνει οπαδός του Μυθικισμού και κατά πάσα πιθανότητα δεν είναι. Αυτό θα εξηγούσε και την άρνησή της να μιλήσει γι’ αυτό το θέμα. Έτσι όμως το βιβλίο στερείται ίσως το πιο σημαντικό του μέρος. Τον Ιησού απέναντι στον Απολλώνιο Τυανέα.

Mύθοι της Βίβλου

Δεν υπάρχει τέλος σ’ αυτό το υλικό, αλλά το λίγο που παρουσιάζεται εδώ θα πρέπει να απαντάει στο ερώτημα: Aν δεν υπήρξε Χριστός, πού βρήκαν οι δημιουργοί το υλικό για έναν τέτοιο χαρακτήρα; Λαμβάνοντας υπ’ όψιν την αχανή μυθική δεξαμενή, μαζί με την Παλαιά Διαθήκη, βλέπουμε ότι δεν τους έλειπαν οι πηγές. Όπως επισημάνθηκε αλλού, είχαν πρόσβαση σε αρχαία γνώση τελείως άγνωστη σ’ εμάς σήμερα, καθότι κατεστραμμένη. Μόνον οι δύο βιβλιοθήκες στην Αλεξάνδρεια είχαν περίπου δύο εκατομμύρια τόμους.

Πλην αυτών υπήρχαν τότε ορισμένοι μάγοι των οποίων τα κατορθώματα οι εύπιστοι θεωρούσαν θαύματα – ο Κέλσος για παράδειγμα, από τον οποίο ονομάστηκε ο μεταγενέστερος Παράκελσος. Μετά υπήρχε ο Σίμων ο Μάγος, που αναφέρεται στις Πράξεις. Ο Απολλώς ήταν, ίσως, ο Απολλώνιος από τα Τύανα, του οποίου τα «θαύματα» τόσο πολύ εντυπωσίασαν τον Ιουστίνο τον Μάρτυρα ώστε δήλωσε:

«Πώς γίνεται και τα φυλαχτά του Απολλωνίου έχουν ισχύ πάνω σε συγκεκριμένα μέρη της δημιουργίας, επειδή αποτρέπουν, όπως βλέπουμε, την μανία των κυμάτων, την σφοδρότητα των ανέμων και τις επιθέσεις των αγρίων ζώων; Και ενώ τα θαύματα του Κυρίου μας διατηρούνται μόνον από την Παράδοση, αυτά του Απολλωνίου είναι πολύ περισσότερα και πραγματικά εκδηλώνονται σε γεγονότα του παρόντος.»

Γι’ αυτόν τον άνδρα η Aμερικανική Εγκυκλοπαίδεια λέει:

«Πυθαγόρειος φιλόσοφος γεννηθείς στα Τύανα, περίπου στην αρχή της χριστιανικής περιόδου. Πρέσβευε θαυματουργές δυνάμεις, ήταν σεβαστός για την σοφία του, και εθεωρείτο από κάποιους ως ανταγωνιστής του Χριστού.»

Ιδού ένας άνθρωπος ο οποίος είχε μια χρήσιμη ανθρώπινη δύναμη ενώ ο θαυματοποιός της Εκκλησίας «διετηρείτο μόνον από την Παράδοση», και βασιζόταν στην μυθολογία. Καθόλου παράξενο λοιπόν που τα φυλαχτά του δεν λειτουργούσαν ενώ του Απολλωνίου ναι.

Σύμφωνα με κάποιους, σε αυτόν τον άνδρα χρωστάμε όλη την ιστορία του Χριστού. Το επιχείρημα έχει ως εξής: Στην αρχαία Ινδία υπήρχε ένας πολύ μεγάλος σοφός ονόματι Deva Bodhisatoua. Ανάμεσα στα άλλα έγραψε μια μυθολογική περιγραφή του Krishna, που ενίοτε γράφεται Chrishna. Περί το 38 ή 40 μ.Χ. ο Απολλώνιος ταξιδεύοντας στην Ανατολή βρήκε αυτήν την ιστορία στην Σιγκαπούρη. Την θεώρησε τόσο σημαντική που την μετέφρασε στην γλώσσα του, δηλαδή τα σαμαρείτικα. Σε αυτήν έκανε κάποιες αλλαγές σύμφωνα με την δική του κατανόηση και φιλοσοφία. Επιστρέφοντας την έφερε στην Αντιόχεια, και εκεί πέθανε.

Περίπου τριάντα χρόνια αργότερα ένας άλλος Σαμαρείτης, ο Μαρκίων, την βρήκε. Έφτιαξε και αυτός ένα αντίγραφο με περισσότερες αλλαγές. Το έφερε στην Ρώμη περί το 130 μ.Χ., όπου το μετέφρασε στα ελληνικά και τα λατινικά. Αυτό το αντίγραφο άρπαξε ένα πεινασμένο και αποκληρωμένο ιερατείο και έφτιαξε την Καινή Διαθήκη. Ο Απολλώνιος έγινε Απολλώς, ο Μαρκίων, Μάρκος και ο Κρίσνα, Χριστός. Αλήθεια ή όχι, πολλά από αυτά που αποδίδονται στον Χριστό υπάρχουν και στην ιστορία του Κρίσνα.

Deceptions and Myths of the Bible, σελ. 289-290