Translate

Κυριακή 20 Οκτωβρίου 2013

Η Σταύρωση του Αγίου Δυσμάς



 

Συχνά όταν κάποιος ακολουθεί μια γραμμή έρευνας σε κάποιο θέμα, συναντάει εξωτερικές πληροφορίες οι οποίες δείχνουν να σχετίζονται με την κεντρική ιδέα αλλά ίσως είναι κάπως ακανόνιστες, όπως φαίνεται σ’ αυτό το κεφάλαιο. Αυτό που παρακίνησε πρωτίστως την συγγραφή του ήταν το όνομα «Άγ. Ιούδας Δίδυμος Θωμάς», το οποίο ήταν το πλήρες όνομα του ιστορικού προσώπου γνωστού σε μας ως «Άγιος Θωμάς των Αποστόλων».

Το όνομα «Δίδυμος» μού τράβηξε αμέσως την προσοχή. Αρχικά, δεν είχα ξαναδεί αυτό το όνομα, παρά μόνον μέχρι το πρώτο στάδιο συγγραφής αυτού του βιβλίου το 1998. Η γλωσσική ακολουθία συμφώνων του, μοιάζει πολύ με το ασσυριακό όνομα «Δάμις».


Δάμις = ΔΜΣ
Δίδυμος = ΔΔΜΣ


Η μόνη διαφορά μεταξύ των δύο είναι το διπλό Δ στο όνομα Δίδυμος. «Δί(Δ)υΜος» και «ΔάΜιΣ» είναι εναλλάξιμα και ταυτόσημα. Επίσης, αν λάβουμε υπ’ όψιν το γεγονός ότι το Δ και το Τ είναι γλωσσικό ζευγάρι συμφώνων, τότε τα ονόματα «ΔάΜιΣ» και «ΘωΜάΣ» επίσης γίνονται ταυτόσημα για την συγκριτική γλωσσολογία.


Άραγε θα μπορούσε ο Δάμις, ο «Απόστολος» του Απολλωνίου, ν’ αναφέρεται στην Βίβλο ως ο Άγιος Θωμάς, ο απόστολος του Ιησού; Τι ιδιόμορφη μα συναρπαστική ιδέα! Αμέσως συμβουλεύτηκα το Λεξικό της Βίβλου του Καθηγητή Σμιθ, Τόμος ΙΙΙ, Σελίδα 1489. Παραθέτω αυτολεξεί.


ΘΩΜΑΣ. Είς εκ των Αποστόλων. Κατά τον Ευσέβιο (Eκ. Iσ. Ι. 13) το πραγματικό του όνομα ήταν Ιούδας. Αυτό μπορεί να ήταν απλή σύγχυση με τον Θαδδαίο, ο οποίος αναφέρεται στο εδάφιο. Αλλά μπορεί επίσης το Θωμάς να ήταν επώνυμο. Η [εβραϊκή] λέξη, Τομά σημαίνει «δίδυμος»· και έτσι μεταφράζεται στον Ιωάννη 11:16, 21:2, ὁ δίδυμος. {ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στο Άσ. Ασ. 7:4, [η εβραϊκή λέξη] είναι ακριβώς σαν τον δικό μας «Τομ». Η συχνότητα του ονόματος στην Αγγλία δεν προέρχεται από τον Απόστολο, αλλά από τον Άγ. Θωμά του Καντέρμπουρι.}


Από αυτό το όνομα έχει καλλιεργηθεί η παράδοση ότι είχε μια δίδυμη αδελφή, την Λυδία (Patres Apost. σελ. 272), ή ότι ήταν δίδυμος αδελφός του Κυρίου μας (Thilo, Acta Thomae, σελ. 94)· το οποίο θα επιβεβαίωνε και πάλι την ταυτοποίησή του με τον Ιούδα (πρβλ. Ματθ. 13:55). Λέγεται ότι είχε γεννηθεί στην Αντιόχεια (Patres Apost. σελ. 272, 512).


*

Τέλος παράθεσης. «Ένας δίδυμος αδελφός του Κυρίου μας»; Αναλογιζόμενοι πόσο κοντά ήταν ο Δάμις με τον Απολλώνιο επί καθημερινής βάσεως, και σίγουρα είχαν περίπου την ίδια ηλικία, δεν θα ήταν τελείως παράλογο να υποθέσουμε ότι κάποιοι εκείνη την εποχή ίσως νόμισαν ότι είναι «δίδυμοι».

Η Αντιόχεια ήταν/είναι πιο κοντά στην Καππαδοκία απ’ ότι στην Ιουδαία και τότε βρισκόταν σ’ εκείνο το μέρος της Συρίας το οποίο στο μέλλον θα γινόταν η κατοικία της Φιλοσοφικής Αυτοκράτειρας Ιουλίας Δόμνας. Ο Φιλόστρατος μας λέει ότι η Αυτοκράτειρα έμαθε για τον Απολλώνιο από έναν συγγενή του Δάμιδος, ο οποίος ζούσε στην Νινευή, όχι πολύ μακριά από την Αντιόχεια, εκεί όπου ο Δάμις συνάντησε για πρώτη φορά τον Απολλώνιο· αλλά ο Φιλόστρατος δεν μας λέει πού ακριβώς γεννήθηκε ο Δάμις. Βλέπε Κεφάλαιο 18.

Στην Εγκυκλοπαίδεια Μπριτάννικα Μικροπαιδεία (1980), τόμος ΙΧ, σελίδα 959, βρίσκουμε τις ακόλουθες πληροφορίες, τις οποίες παραθέτω αυτολεξεί.



*

Θωμάς, Άγιος (γεν. μάλλον στην Γαλιλαία – πέθ. κατά παράδοση το 53 μ.Χ. στο Μανδράς, Ινδία), ένας εκ των 12 Χριστιανών Αποστόλων. Το όνομά του στα αραμαϊκά (Τε’ομα) και στα ελληνικά (Δίδυμος) σημαίνει «δίδυμος»· Ο Ιωάννης στο 11:16 τον αναφέρει ως «Θωμάς ο λεγόμενος Δίδυμος». Αποκαλείται Ιούδας Θωμάς (δηλ. Ιούδας ο Δίδυμος) από τους Συρίους. […]

Ίσως το πιο γνωστό γεγονός της ζωής του είναι εκείνο που δημιούργησε την φράση «άπιστος Θωμάς». Στον Ιωάννη 20:19-29 δεν ήταν ανάμεσα στους μαθητές στους οποίους ο αναστηθείς Χριστός εμφανίστηκε για πρώτη φορά, και όταν το είπαν στον δύσπιστο Θωμά, ζήτησε απτές αποδείξεις για την Ανάσταση, τις οποίες έλαβε όταν ο Χριστός επανεμφανίστηκε και του είπε να αγγίξει τις πληγές του. Η ξαφνική αντίληψη της αλήθειας («ὁ Κύριός μου καὶ ὁ Θεός μου») κάνει τον Θωμά τον πρώτο που παραδέχεται ρητώς την θεϊκότητα του Χριστού.

Η μετέπειτα ιστορία του Θωμά είναι αβέβαιη. Κατά την Εκκλησιαστική Ιστορία του 4ου αιώνα του Επισκόπου Καισαρείας Ευσεβίου, εκχριστιάνισε την Πάρθια (σημερινό Χορασάν). Η χριστιανική παράδοση λέει ότι αργότερα ο Θωμάς επέκτεινε το αποστολικό του έργο στην Ινδία, όπου αναγνωρίζεται ως ο ιδρυτής της εκκλησίας των Συρίων Χριστιανών στο Μαλαμπάρ, ή Χριστιανών του Αγίου Θωμά. Στις απόκρυφες Πράξεις Θωμά, οι οποίες γράφτηκαν αρχικώς στα συριακά, μνημονεύεται το μαρτύριο του από τον βασιλιά του Μιλαπόρε στο Μανδράς, όπου βρίσκονται το όρος Άγ. Θωμάς και ο καθεδρικός Σαν Τομέ – ο παραδοσιακός τόπος ταφής του· ωστόσο, τα λείψανά του λέγεται ότι μεταφέρθηκαν στην Δύση και τελικά τοποθετήθηκαν στην Ορτόνα της Ιταλίας. Λέγεται ότι επισκέφτηκε την αυλή του Ινδοπάρθου βασιλιά Γονδοφέρνη, ο οποίος του ανέθεσε να χτίσει ένα βασιλικό παλάτι (οι Πράξεις Θωμά λένε ότι ήταν ξυλουργός)· φυλακίστηκε διότι έδωσε τα χρήματα που του εμπιστεύτηκαν σε φιλανθρωπίες. Αν και κάποιες από τις Πράξεις Θωμά είναι πιθανές, τα στοιχεία δεν είναι τελεσίδικα. Στην Συριακή Εκκλησία εορτάζεται στις 3 Ιουλίου, ενώ αλλού στις 21 Δεκεμβρίου.

Εκτός των προαναφερθέντων αποκρύφων, άλλα όμοια έργα σχετικά ή αποδιδόμενα στον Θωμά είναι το Ευαγγέλιο του Θωμά (ανάμεσα στους Κοπτικούς Γνωστικούς παπύρους που βρέθηκαν το 1945 στην Άνω Αίγυπτο), το Βιβλίο του Θωμά του Αθλητή, και το Evangelium Joannis de obitu Mariae («Το Μήνυμα του Ιωάννου σχετικώς με τον Θάνατο της Μαρίας»).

[ΣΧΟΛΙΟ: Αυτός ο Θωμάς ήταν ξυλουργός. Ο «Ιησούς Χριστός» ήταν ξυλουργός. Αυτός ο Θωμάς ήταν προφανώς και συγγραφέας, ενώ και ο Δάμις ήταν συγγραφέας. Η κύρια εορτή του είναι στις 21 Δεκεμβρίου, η οποία συνδέεται με το Ηλιοστάσιο, την Ρωμαϊκή Σατουρνάλια και την γέννηση του Μίθρα (βλέπε και Κεφάλαιο 12)· και η 3η Ιουλίου είναι η ετήσια ηλιακή ανατολή του Σειρίου/Σόθις, η οποία ήταν η αρχή του αιγυπτιακού έτους. Αυτές οι περίεργες συμπτώσεις είναι υπό έρευνα.]

Τα μόνα που ξέρουμε γι’ αυτόν είναι στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο· και είναι τρία χαρακτηριστικά, που όμως συμφωνούν τόσο μεταξύ τους, ώστε αν και μηδαμινά, τοποθετούν τον χαρακτήρα του ενώπιον μας με μια ακρίβεια που δεν υπάρχει για κανέναν από τους δώδεκα Αποστόλους, πλην των Πέτρου, Ιωάννη, και Ιούδα Ισκαριώτη. Αυτός ο χαρακτήρας είναι κάποιου δύσπιστου, ο οποίος καταλαβαίνει όλες τις δυσκολίες ενός ζητήματος, μελαγχολεί, βλέπει τα πράγματα από την σκοτεινή πλευρά, και όμως είναι γεμάτος διακαή αγάπη για τον Δάσκαλό του. […]

Στην Καινή Διαθήκη [μετά το επεισόδιο του «απίστου Θωμά», ΡΣ] μαθαίνουμε για τον Θωμά άλλες δύο φορές, μία στην θάλασσα της Γαλιλαίας με τους επτά μαθητές, όπου είναι δεύτερος μετά τον Πέτρο (Ιωάννης 21:2), και μετά στην σύναξη των Αποστόλων μετά την Ανάληψη (Πράξεις 1:13). Το τέλος της ζωής του είναι γεμάτο από παραδόσεις και θρύλους· οι οποίοι επειδή δεν βασίζονται στην Βίβλο, παρατίθενται εν συντομία. Οι πρώιμες παραδόσεις, όπως πιστευόταν τον 4ο αιώνα (Ευσεβ. Εκ. Ισ. Ι. 13, ΙΙΙ. 1 - Σωκρ. Εκ. Ισ. Ι. 19) τον παρουσιάζουν να κηρύττει στην Πάρθια και την Περσία, και τον τάφο του να βρίσκεται στην Έδεσσα (Σωκρ. Ε. Ι. IV. 18). Ο Χρυσόστομος αναφέρει ότι ο τάφος του στην Έδεσσα, ήταν ένας απ’ τους τέσσερις αυθεντικούς τάφους των Αποστόλων· οι άλλοι τρεις ήταν των Πέτρου, Παύλου, και Ιωάννη (Ομιλ. κατά Ιουδ. 26). Με την ταφή του στην Έδεσσα συμφωνεί η ιστορία της αποστολής του Θαδδαίου στον Άβγαρο με το γράμμα του Κυρίου μας (Ευσεβ. Εκ. Ισ. Ι. 13).

[ΣΧΟΛΙΟ: Ο Απολλώνιος αλληλογραφούσε με πολλούς. Έχουμε πολλά από τα γράμματά του σήμερα. Είναι συγκεντρωμένα στο τέλος της βιογραφίας του Φιλοστράτου στην έκδοση του Χάρβαρντ. Λαμβάνοντας τα πάντα υπ’ όψιν, αυτή η αλληλογραφία μεταξύ Βασιλέως Αβγάρου (αναφέρεται αλλού) και «Ιησού» ήταν μάλλον αλληλογραφία μεταξύ Αβγάρου και Απολλωνίου. Η Έδεσσα της Συρίας ήταν ακριβώς στα σύνορα της ανατολικής Καππαδοκίας. Και οι δύο μιλούσαν και έγραφαν αραμαϊκά.]

Οι μετέπειτα παραδόσεις τον μεταφέρουν πιο ανατολικά, και του αποδίδουν την ίδρυση της Χριστιανικής Εκκλησίας του Μαλαμπάρ, η οποία είναι γνωστή μέχρι σήμερα ως «οι Χριστιανοί του Αγίου Θωμά»· όπου και δείχνουν τον τάφο του στην συνοικία. Αυτό όμως σήμερα θεωρείται ότι πρόκειται για σύγχυση με κάποιον μεταγενέστερο Θωμά, ιεραπόστολο των Νεστοριανών. Ο μαρτυρικός του θάνατος (στην Περσία ή στην Ινδία) λέγεται ότι οφείλεται σε λόγχη· τιμάται από την Λατινική Εκκλησία στις 21 Δεκεμβρίου, από την Ελληνική στις 6 Οκτωβρίου, και απ’ τους Ινδούς την 1η Ιουλίου.


*

Είναι όντως παράξενο ότι ο Θωμάς είναι ο μόνος εκ των δώδεκα Αποστόλων ο οποίος λέγεται να επισκέφτηκε την Ινδία. Όπως είδαμε προηγουμένως, ο Δάμις συνόδευσε τον Απολλώνιο στην Ινδία. Εάν ο Θωμάς ήταν ο Δάμις, προφανώς κατείχε υψηλή θέση μεταξύ των «Αποστόλων» του Απολλωνίου. Φυσικά, θα ήταν παρών στην λεγόμενη «Ανάληψη», όταν ο Απολλώνιος πραγματοποίησε μια από τις διάσημες «εξαφανίσεις» του και διέφυγε από την Ιουδαία στην Αίγυπτο.

Πριν αποφασίσει να «φύγει αφανώς από την ζωή», ο Απολλώνιος έστειλε τον Δάμι σε μια «μυστική αποστολή» για να παραδώσει ένα εμπιστευτικό γράμμα στον φίλο του, Αυτοκράτορα Νέρβα στην Ρώμη. Ο Δάμις μάλλον δεν έμαθε για τον «θάνατο» του Απολλωνίου παρά μόνον μερικούς μήνες αργότερα όταν επέστρεψε στην Έφεσο. Όσο για το πού πέθανε ο Δάμις, ο Φιλόστρατος δεν μας λέει. Τα απομνημονεύματα του Δάμιδος υποτίθεται σταματούν εκείνη την χρονική στιγμή. Οπότε τι έκανε ο Δάμις αφού πέθανε ο Απολλώνιος;

Μάλλον γύρισε στην πατρίδα του την Ασσυρία, και συνέχισε να γράφει το Ευαγγέλιό του και άλλα βιβλία τα οποία αναφέρθηκαν προηγουμένως. Ο συνάδελφος του Καθηγητή Σμιθ λέει ότι ο Άγ. Θωμάς θάφτηκε στην Έδεσσα. Πού ήταν η Έδεσσα; Υπήρχαν δύο πόλεις μ’ αυτό το όνομα, η πρώτη βρισκόταν στην Μακεδονία και η δεύτερη στο νοτιοκεντρικό τμήμα της σημερινής νοτιοανατολικής Τουρκίας, στο Κουρδιστάν, ακριβώς πάνω από τα σημερινά σύνορα της Συρίας, μια περιοχή που στα αρχαία χρόνια ήταν εντός των συνόρων της Ασσυρίας. Επομένως, από την σημερινή Σανλιούρφα και την αρχαία Έδεσσα μέχρι την Νινευή, πατρίδα του Δάμιδος, το ταξίδι ήταν μικρό.

Σύμφωνα με το Λεξικό Ελληνικής και Ρωμαϊκής Γεωγραφίας του Καθηγητή Σμιθ, (Λονδίνο, 1878), Τόμος Ι, Σελίδες 806-807, «Η Έδεσσα φημιζόταν στα χριστιανικά χρόνια για τις σχολές θεολογίας, στις οποίες οι μαθητές έρχονταν από μεγάλες αποστάσεις. Από αυτές, η πιο σπουδαία ήταν η Περσική Σχολή. Αυτή φαίνεται να περιοριζόταν στους Χριστιανούς του περσικού έθνους. Οι καθηγητές έχουν μείνει στην ιστορία για τον ρόλο τους στην Νεστοριανή διαμάχη, υπό την καθοδήγηση του Ιωάννη, Πατριάρχη Αντιοχείας, και του Ίβα, Επισκόπου Εδέσσης την περίοδο 449-457 μ.Χ., έναντι του Αγίου Κυρίλλου. Είναι σαφές από μια επιστολή του Μπεθ Αρσαμένσις, και από το Chronicon Edessenum, ότι οι Νεστοριανές διδαχές τους ήταν η αιτία της καταστροφής της σχολής τους. Οι καθηγητές εκδιώχθηκαν από τον Μάρτυρο, Επίσκοπο Εδέσσης, και η σχολή κατεδαφίστηκε με απόφαση του Ρωμαίου αυτοκράτορα Ζήνωνος, το 489 μ.Χ., και πάνω από τα ερείπια της χτίστηκε μια εκκλησία αφιερωμένη στην Παναγία. […] Η αποβολή των καθηγητών ήταν αναμφισβήτητα μια βασική αιτία της μετέπειτα άμεσης εξάπλωσης του Νεστοριανισμού.»

Η αίρεση των Νεστοριανών, όπως και των Μανιχαίων, προέκυψε από την επιμονή τους στις ανθρώπινες ιδιότητες του Μεσσία, αρνούμενοι να δεχτούν την ίση θειότητα με τον Πατέρα. Αυτή ήταν μια αίρεση του Χριστιανισμού στην Περσία, και είναι περίεργο ότι ο «Άγ. Θωμάς» είχε σχέση με μια τέτοια αίρεση. Ωστόσο, δεν είναι καθόλου περίεργο ότι ο «Δάμις» θα διάλεγε να περάσει τα τελευταία του χρόνια στην Έδεσσα με ομοϊδεάτες πιστούς, διότι γνώριζε ότι ο Απολλώνιος ήταν μόνον «αγαθός» αλλά όχι «θεός».

Ίσως και ο Δάμις να έκανε μόνος του ένα τελευταίο ταξίδι στην Ινδία, σε πολύ προχωρημένη ηλικία. Ίσως ίδρυσε μια εκκλησία στην μνήμη του Απολλωνίου και κατόπιν, όπως ο Θωμάς, πέθανε εκεί. Κάποιος ίσως χλευάσει μ’ αυτές τις τραβηγμένες συγκρίσεις, αλλά σε μια τέτοιας φύσεως εργασία όπου κάθε συμπτωματικό γεγονός ίσως αποδειχθεί σημαντικό, αξίζει να αναφερθούν.

Αξιοσημείωτο ότι στο Λεξικό της Βίβλου του Καθηγητή Σμιθ βρίσκουμε, αυτήν την φορά αναφορικώς με τους δύο κλέφτες οι οποίοι σταυρώθηκαν δίπλα στον «Ιησού Χριστό», ότι ένας εξ αυτών ίσως λεγόταν «Δημάς» ή «Δυσμάς». Παραθέτω πάλι αυτολεξεί από το λεξικό, Τόμος ΙΙΙ, Σελίδες 1487-88.

ΟΙ ΔΥΟ ΚΛΕΦΤΕΣ. Οι άνδρες που με το όνομα αυτό εμφανίζονται στην ιστορία της σταυρώσεως ήταν λησταί αντί για κλέπται, και ανήκαν στις παράνομες σπείρες οι οποίες λυμαίνονταν τότε και αργότερα την Παλαιστίνη (Ιωσ. Αρχ. XVII. 10, §8, XX. 8, §10). Εναντίον αυτών των ληστών κάθε Ρωμαίος επίτροπος έπρεπε να διεξάγει συνεχή πόλεμο (Ιωσ. B. J. ΙΙ. 13, §2). Η παραβολή του καλού Σαμαρείτη δείχνει πόσο κοινό ήταν να επιτίθενται και να λεηλατούν τους ταξιδιώτες, ακόμη και στην λεωφόρο από την Ιερουσαλήμ για την Ιεριχώ (Λουκάς 10:30). Ήταν απαραίτητη η ένοπλη αστυνομία για να τους αντιμετωπίσουν (Λουκάς 22:52). Συνήθως, όπως στην περίπτωση του Βαραββά, η άγρια ζωή του ληστή συνδεόταν μ’ έναν φανατικό ζήλο για την ελευθερία, ο οποίος μετέτρεπε την επιδρομή σε μια λαϊκή εξέγερση (Μάρκος 15:7). Για τέτοια εγκλήματα οι Ρωμαίοι είχαν μόνον μια καταδίκη. Η ποινή ήταν άμεση σταύρωση ληστή και επαναστάτη (Ιωσ. B. J. ΙΙ. 13, §2).

[ΣΧΟΛΙΟ: Τα παραπάνω δείχνουν ξεκάθαρα τις πολιτικές απειλές αυτών των εγκληματικών πράξεων κατά την υπό εξέταση επαναστατική περίοδο. Βλέπε Κεφάλαια 12 & 13.]

Για το παρελθόν αυτών των δύο που δεινοπάθησαν στον Γολγοθά δεν γνωρίζουμε τίποτα. Είχαν δικαστεί και καταδικαστεί, και περίμεναν την εκτέλεσή τους πριν κατηγορηθεί ο Κύριός μας. Είναι αρκετά πιθανόν, όπως αναμενόταν την ίδια στιγμή ο θάνατος του Βαραββά, ότι ήταν μεταξύ των συστασιαστών οι οποίοι είχαν φυλακιστεί μαζί του, και είχαν λάβει μέρος στην εξέγερση όπου ζήλος, μίσος, πατριωτισμός, και μανία για λεηλασία εμπλέκονταν σ’ ένα άγριο ανακάτωμα.

Περίμεναν να πεθάνουν με τον Ιησού Βαραββά. Βρίσκουν τον εαυτό τους με κάποιον ο οποίος έφερε το ίδιο όνομα, αλλά περιγράφεται στην επιγραφή του σταυρού του, ως ο Ιησούς από την Ναζαρέτ. Είναι σχεδόν αδύνατον να μην είχαν ακούσει κάτι για την φήμη του ως προφήτη, ή για την θριαμβευτική είσοδό του ως βασιλιά. Τώρα τον βλέπουν να μοιράζεται την ίδια μοίρα μ’ εκείνους, καταδικασμένος με την ίδια κατά βάση κατηγορία (Λουκάς 23:5).

Και αυτοί θα μετέφεραν τους σταυρούς τους στον καθορισμένο χώρο, ενώ Εκείνος λιποθύμησε στον δρόμο. Τα ενδύματά τους θα τα μοιράζονταν οι στρατιώτες. Γι’ αυτούς επίσης, θα υπήρχε το ναρκωτικό κρασί, το οποίο Εκείνος αρνήθηκε, για να απαλύνει τους οξείς πόνους κατά τις πρώτες ώρες στον σταυρό. Πρώτα υπερισχύει το περιφρονητικό ύφος. Ένας βασιλιάς των Ιουδαίων που δεν μπορούσε ούτε τον εαυτό του να σώσει ούτε να τους βοηθήσει, του οποίου οι οπαδοί δεν είχαν καν αγωνιστεί γι’ αυτόν (Ιωάννης 18:36), ήταν παραδόξως διαφορετικός από τους πολλούς οπλαρχηγούς που μάλλον γνώριζαν να έχουν διεκδικήσει τον ίδιο τίτλο (Ιωσ. Αρχ. XVII. 10, §8), και παραδόξως διαφορετικός από τον «επίσημο δέσμιο», για τον οποίο, όπως φαίνεται, δεν είχαν διστάσει να επισύρουν τον κίνδυνο αιματοχυσίας. Αλλά σ’ έναν εξ αυτών επήλθε μια αλλαγή. Το σκοτάδι που, το μεσημέρι, είχε αρχίσει να καλύπτει τον ουρανό του προξένησε δέος, και η θεία υπομονή, η σιωπή και η πραότητα του βασανιζομένου, τον άγγιξε. Σκέφτηκε το παρελθόν του, και είδε ένα άπειρο κακό. Κύτταξε τον άνθρωπο που πέθαινε στον σταυρό δίπλα του, και είδε μια άπειρη ευσπλαχνία. Αυτός ήταν όντως διαφορετικός απ’ όλους τους άλλους «βασιλείς των Ιουδαίων» που είχε γνωρίσει. Κάποιος σαν Αυτόν πρέπει να ήταν όλα όσα είχε ισχυριστεί ότι είναι. Το να ξεχαστείς από έναν τέτοιο βασιλιά τού φαίνεται πλέον η πιο τρομερή όλων των ποινών· το να λάβει μέρος στον θρίαμβο της επιστροφής του, η πιο ευλογημένη απ’ όλες τις ελπίδες. Η ποθητή προσευχή απαντήθηκε, όχι στον νου, αλλά στο πνεύμα. Μόνον σ’ εκείνον, από όλους τους μυριάδες που Τον είχαν ακούσει, μίλησε ο Κύριος για τον Παράδεισο, ξυπνώντας μ’ αυτήν την λέξη τις σκέψεις ενός αγνότερου παρελθόντος και τις ελπίδες μιας άμεσης ανάπαυσης. Αλλά η χαρά της θα ήταν κάτι περισσότερο από ωραία άλση και ευχάριστα ποτάμια. «Μετ᾿ ἐμοῦ ἔσῃ». Πρέπει να τον θυμούνται εκεί.

[ΣΧΟΛΙΟ: Δεν είναι λογικό να υποθέσουμε ότι εάν ο Δάμις κρεμόταν στον σταυρό δίπλα στον Απολλώνιο, θα μιλούσαν; Δεν είναι λογικό να σκεφτούμε ότι ο Απολλώνιος θα προσπαθούσε να ηρεμήσει και να καθησυχάσει τους φόβους που βίωνε ο Δάμις; Συνεπώς, το ότι μόνον ένας εξ αυτών των λεγομένων «ληστών» συνομιλούσε με τον «Βασιλιά των Ιουδαίων», όπως τον αποκαλούσε ο Πιλάτος, αλλά και το ότι ήταν επίσης Εθνικός, όπως φαινόταν από το γυμνό, ακάθαρτο, ανίερο, απερίτμητο πέος του, δεν θα ήταν παράλογο· ο άλλος, ένας ξένος, ειδικά εάν ήταν περιτετμημένος, δεν θα είχε κάτι συγκεκριμένο να πει. Η όποια ερμηνεία σ’ αυτήν την ιστορία θα μπορούσε να έχει προστεθεί ως εξωραϊσμός στην μετέπειτα εκκλησιαστική ιστορία.]

Δεν μπορούμε να απορούμε που μια τέτοια θαυμάσια ιστορία είναι ανά πάσα στιγμή στο μυαλό των ανθρώπων, και τους οδηγεί να υποθέτουν και να κάνουν ερωτήσεις για τις οποίες δεν έχουμε στοιχεία να απαντήσουμε. Ο απλούστερος και πιο αληθής τρόπος θεώρησης είναι αυτών οι οποίοι, απ’ τον μεγάλο Αλεξανδρινό στοχαστή (Ωριγένης, in Rom. III) έως τον συγγραφέα του πιο δημοφιλούς ύμνου των ημερών μας, έχουν δει στον «θνήσκοντα κλέφτη» το πρώτο χαρακτηριστικό παράδειγμα της «δικαίωσης ενός ανθρώπου από την πίστη χωρίς τα έργα του νόμου». Ακόμη και εκείνοι των οποίων οι σκέψεις ήταν λιγώτερο βαθειές και ευρείες αναγνώρισαν ότι σ’ αυτήν και παρόμοιες περιπτώσεις το βάπτισμα του αίματος παρείχε την εξωτερική ένδειξη της αναγεννήσεως (Hilar. De Triniτ. C. X. - Jerome, Ep. XIII).

Οι λογικοί προβληματισμοί στην διαμάχη του Πελαγιανισμού θόλωσαν, σ’ αυτήν όπως και σε άλλες περιπτώσεις, την σαφή κρίση του Αυγουστίνου. Διατηρώντας την απόλυτη ανάγκη του βαπτίσματος για την σωτηρία, πρέπει να εξετάσει αν ο μετανοήσας κλέφτης είχε βαπτιστεί, και ταλαντεύεται, με μελαγχολικό δισταγμό, μεταξύ των δύο απαντήσεων. Κατά καιρούς είναι διακείμενος να προτιμήσει την λύση η οποία είχε ικανοποιήσει άλλους. Μετά όμως αποτολμά την εικασία ότι το νερό που ξεπήδησε από την κεντημένη πλευρά τον είχε ραντίσει, κάτι που αποτελούσε επαρκές βάπτισμα. Τελικά, υποχωρώντας στην αμείλικτη λογική μιας μυστηριακής θεωρίας, καταλήγει στην υπόθεση ότι μάλλον είχε βαφτιστεί προηγουμένως, είτε στην φυλακή είτε προτού γίνει ληστής (comp. De Anima, I. 11, III. 12 - Serm. de Temp. 130 - Retract. I. 26, III. 18, 55).

Άλλες εικασίες στρέφονται περισσότερο γύρω από τις συνθήκες της ιστορίας. Ο Μπέγκελ, συνήθως οξύς, εδώ σφάλλει στην εκτίμηση, βρίσκοντας στα λόγια του Κυρίου, που παραλείπουν κάθε αναφορά στο μεσσιανικό βασίλειο, μια ένδειξη ότι ο μετανοήσας κλέφτης ήταν Εθνικός, ο αμετανόητος Ιουδαίος, και άρα η σκηνή στον Γολγοθά ήταν χαρακτηριστική της θέσεως των δύο Εκκλησιών (Gnomon N.T. σε Λουκά 23). O Στίερ (Words of the Lord Jesus, in loc.) διαβάζει στα λόγια της επίπληξης (οὐδὲ φοβῇ σὺ τὸν Θεόν) την γλώσσα κάποιου ο οποίος καθ’ όλη την διάρκεια άκουγε με θλίψη και φρίκη τις ύβρεις του πλήθους, και την έκρηξη μιας καταπιεσμένης αγανάκτησης.

[ΣΧΟΛΙΟ: Και ο Δάμις ήταν Σύριος Εθνικός, όχι Ιουδαίος.]

Τα Απόκρυφα Ευαγγέλια, ως συνήθως, κάνουν τα πάντα για να κατεβάσουν την θεία ιστορία στο επίπεδο του θρύλου. Ακολουθούν τον μετανοημένο ληστή στον αόρατο κόσμο. Είναι ο πρώτος άνθρωπος που μπαίνει στον παράδεισο. Ο Αδάμ, ο Σεθ και οι πατριάρχες τον βρίσκουν ήδη εκεί με τον σταυρό του. Ο αρχάγγελος Μιχαήλ τον οδηγεί στην πύλη, και το φλογισμένο σπαθί παραμερίζει για να τον αφήσει να περάσει (Ευαγ. Νικοδ. 2:10). Ονόματα εδόθησαν σ’ αυτούς τους δύο ληστές. Δημάς ή Δυσμάς λεγόταν ο μετανοήσας κλέφτης, ο οποίος κρεμόταν στα δεξιά, και Γέστας ο αμετανόητος στα αριστερά (Ευαγ. Νικοδ. 1:10 - Ιστορία του Ιωσήφ C. 3). Η κραυγή της ικεσίας επεκτείνεται σε μια μεγάλη φλύαρη προσευχή (Ιστορία του Ιωσήφ. 1. C), το ίδιο και η υπόσχεση. Η ιστορία της Νηπιακής ηλικίας γίνεται η προφητεία της Σταύρωσης. Η αγία οικογένεια, κατά την φυγή στην Αίγυπτο, συναντάει μια σπείρα ληστών. Ένας εξ αυτών, ο Τίτος (τα ονόματα είναι διαφορετικά εδώ), έχει συμπόνια, αγοράζει την σιωπή του συντρόφου του, Δουμάχου, και το βρέφος Χριστός προφητεύει ότι μετά από τριάντα χρόνια ο Τίτος θα σταυρωθεί μαζί του, και θα πάει πριν απ’ αυτόν στον Παράδεισο (Ευαγ. Νηπ. C. 23). Όπως και σε άλλες περιπτώσεις, έτσι και εδώ, η φαντασία των συγγραφέων φαίνεται να ήταν γόνιμη με τα ονόματα. O Μπέντε (Collectan.) αναφέρει τα Μαθά και Τζοκά ως τα επικρατέστερα στην εποχή του. Ωστόσο, το όνομα που δίνει το Ευαγγέλιο του Νικοδήμου επικράτησε, και ο Άγ. Δυσμάς έχει την θέση του στο αγιολόγιο της Συριακής, Ελληνικής και Λατινικής Εκκλησίας.

[ΣΧΟΛΙΟ: Σ’ αυτήν την δεύτερη παράδοση ο ένας εκ των δύο κλεφτών λέγεται «Δουμάχος», το οποίο επίσης περιλαμβάνει την ακολουθία συμφώνων ΔΜ(Χ)Σ· αλλά δεν υπάρχει γλωσσολογική σχέση μεταξύ των «Γέστας» και «Τίτος».]

Όλα αυτά είναι βεβαίως, αρκετά παιδαριώδη. Οι φιλόψογες αντιρρήσεις για την αφήγηση του Λουκά ως ασυμβίβαστη μ’ αυτήν του Ματθαίου και του Μάρκου, και το συμπέρασμα ότι και οι δύο είναι λίγο-πολύ θρύλοι, είναι ελάχιστα λιγώτερο παιδαριώδεις (Strauss, Leben Jesu, ΙΙ. 519 - Ewald, Christus, Gesch V. 438). Η προφανής απάντηση είναι αυτή που έδωσε ο Ωριγένης (Ομιλ. 35 περί Ματθ.), ο Χρυσόστομος (Ομιλ. 88 περί Ματθ.) και άλλοι (comp. Suicer, λ. ληστές). Και οι δύο ξεκίνησαν υβρίζοντας. Κατόπιν ο ένας ένοιωσε συμπάθεια και δέος. Η άλλη εξήγηση, που δίνει ο Κυπριανός (De Passione Domini), ο Αυγουστίνος (De Cons. Evang. III. 16) και άλλοι, η οποία εξαναγκάζει σε συμφωνία τον Ματθαίο και τον Μάρκο με τον Λουκά, υποθέτοντας μια συνεκδοχή, ή σύλληψη, ή εναλλαγή, είναι όπως πιστεύεται, πολύ λιγώτερο ικανοποιητική. Η εξειδικευμένη λέξη, καλύπτει ελαφρώς την αντίφαση που η υπόθεση αυτή παραδέχεται αλλά δεν εξηγεί.


*

Αντίφαση όντως!

Και τι είδους σενάριο θα έπρεπε να φτιάξουμε για να εξηγήσουμε αυτήν την ριζοσπαστική «υπόθεση»; Ο Απολλώνιος, ως «Ιησούς Χριστός», συνελήφθη την νύχτα στον Κήπο της Γεσθημανής. Αυτή η «προδοσία» στους Ρωμαίους από τον Ιούδα Ισκαριώτη είχε σχεδιαστεί εκ των προτέρων. Ήθελαν να γίνει η σταύρωση την Παρασκευή, αν έπρεπε να γίνει, διότι επειδή κατέβαζαν τα σώματα απ’ τους σταυρούς το ηλιοβασίλεμα για την τήρηση του ιουδαϊκού Σαββάτου, η επιβίωση από την σταύρωση ήταν πολύ πιο εφικτή την Παρασκευή από οποιαδήποτε άλλη μέρα της εβδομάδας. Περισσότερα γι’ αυτό το «σχέδιο», στα μαγευτικά βιβλία The Jesus Scroll του Ντόνοβαν Τζόυς (Νέα Υόρκη, 1972) και The Jesus Conspiracy: The Turin Shroud and the Truth About the Resurrection των Χόλγκερ Κέρστεν και Έλμαρ Ρ. Γκρούμπερ, ειδικά στο Τρίτο Μέρος, «Τα Κρυμμένα Μυστικά του Γολγοθά», το οποίο προανέφερα.

Οι δύο κλέφτες βρίσκονταν ήδη στην φυλακή, περιμένοντας την εκτέλεσή τους μαζί με τον Ιησού Βαραββά. Αν ένας εξ αυτών ήταν ο Δάμις, τότε προφανώς είχε συλληφθεί πριν το βράδυ της Πέμπτης. Ο Απολλώνιος θα το ήξερε και θα είχε στενοχωρηθεί πολύ. Μάλλον μέχρι τότε, ο Απολλώνιος θα είχε αποφασίσει να πεθάνει μαζί με τον Δάμι, προτιμώντας τον θάνατο απ’ την μοναξιά που θα έφερνε η απουσία του Δάμιδος στο υπόλοιπο της ζωής του.

Πότε συνελήφθη ο Δάμις; Μάλλον την προηγουμένη Κυριακή, γνωστή σήμερα ως «Κυριακή των Βαΐων», κατά την «επαναστατική ταραχή» στον Ιουδαϊκό Ναό της Ιερουσαλήμ. Και από την ιστορία, προκύπτει αυτομάτως ότι ούτε ο Δάμις πέθανε στον σταυρό. Με κάποιο τρόπο επέζησε μαζί με τον Απολλώνιο, χωρίς να τους σπάσουν τα πόδια. Αμφότεροι θα ήταν σίγουρα αναίσθητοι όταν τους κατέβασαν από τους σταυρούς. Επομένως, δεν είναι παράξενο ότι ο Δάμις, ο «άπιστος Θωμάς», θα κατενθουσιαζόταν μαθαίνοντας μερικές ημέρες αργότερα, ότι όχι μόνον εκείνος επέζησε αλλά και ο Απολλώνιος επίσης! Μ’ αυτήν την τραγωδία στις ζωές τους, είναι αρκετά κατανοητό το ότι δεν επέστρεψαν ποτέ στην Παλαιστίνη, «μια χώρα που οι κάτοικοί της μόλυναν και με αυτά που έκαναν και με αυτά που έπαθαν».
 
Apollonius of Tyana & The Shroud of Turin, Κεφάλαιο 14

Ιησούς Βαραββάς



 

Λεξικό της Βίβλου, Τόμος Ι, Σελίδες 165-166.

ΒΑΡΑΒΒΑΣ. Υιός του Αββά, ληστής (Ιωάννης 18:40), ο οποίος είχε διαπράξει φόνο σε εξέγερση (Μάρκος 14:7, Λουκάς 23:19) στην Ιερουσαλήμ, και βρισκόταν στην φυλακή κατά την δίκη του Ιησού από τον Πιλάτο. Όταν ο Ρωμαίος διοικητής, στην αγωνία του να σώσει τον Ιησού, πρότεινε να τον ελευθερώσει κατά το έθιμο ότι πρέπει να απελευθερώσει έναν κρατούμενο το Πάσχα, όλο το πλήθος φώναξε, αἶρε τοῦτον, ἀπόλυσον δὲ ἡμῖν Βαραββᾶν: αίτημα που ικανοποίησε ο Πιλάτος.

Σύμφωνα με πολλά κυρτά, ή μεταγενέστερα χειρόγραφα, στον Ματθ. 27:16, το όνομά του ήταν Ιησούς Βαραββάς· η ερώτηση του Πιλάτου λοιπόν γίνεται, τίνα θέλετε ἀπολύσω ὑμῖν; Ἰησοῦν Βαραββᾶν ἢ Ἰησοῦν τὸν λεγόμενον Χριστόν; και αυτή η διατύπωση υποστηρίζεται από την αρμενική έκδοση, και την παραθέτει ο Ωριγένης (περί Ματθ. τόμ. V. 35). Συνεπώς έχει γίνει δεκτή στο κείμενο από τους Φρίτζκε και Τίσκεντορφ. Αλλά η αντίθεση με τον στίχ. 20, «ότι θα πρέπει να ζητήσουν [για] τον Βαραββά, και να θανατώσουν τον Ιησού» φαίνεται κρίσιμη γι’ αυτό.

*

Ηλεκτρονική Εγκυκλοπαίδεια Μπριτάννικα

[Αυτά μού τα έστειλαν το 2004 με email. Δεν ξέρω περισσότερα.]

Βαραββάς. Στην ΚΔ, κατάδικος ή εγκληματίας ο οποίος αναφέρεται και στα τέσσερα ευαγγέλια να διαλέγεται απ’ το πλήθος, αντί του Ιησού Χριστού, για απόλυση απ’ τον Πόντιο Πιλάτο σύμφωνα μ’ ένα έθιμο χάριτος πριν την εορτή του Πάσχα.

Στον Ματθαίο 27:16 ο Βαραββάς αποκαλείται «δέσμιος ἐπίσημος», στον Μάρκο 15:7, Λουκά 23:19, και Ιωάννη 18:40, ο Βαραββάς είναι «μετὰ τῶν συστασιαστῶν δεδεμένος, οἵτινες ἐν τῇ στάσει φόνον πεποιήκεισαν», ένας επαναστάτης εναντίον της ρωμαϊκής κατοχής.

Το όνομα Βαραββάς δεν εμφανίζεται πουθενά αλλού στην Καινή Διαθήκη, ούτε κάποιο εκ των ευαγγελίων δίνει πληροφορίες για την προηγούμενη ή κατοπινή ζωή του. Το όνομα ίσως είναι αραμαϊκό πατρωνυμικό το οποίο σημαίνει «υιός του πατρός» (βαρ αββά) ή «υιός του δασκάλου» (βαρ ραββάν), υποδεικνύοντας ότι ο πατέρας του ήταν ίσως Ιουδαίος ηγέτης. Σύμφωνα με τον πρώιμο βιβλικό ακαδημαϊκό Ωριγένη και άλλους σχολιαστές, το πλήρες όνομα του Βαραββά μπορεί να ήταν Ιησούς Βαραββάς, καθότι Ιησούς ήταν κοινό μικρό όνομα. Άρα, το πλήθος είχε να διαλέξει μεταξύ δύο συνονομάτων ατόμων.

Το μυθιστόρημα Βαραββάς (1950) του Περ Λάγκερκβιστ εξερευνά την ενδότερη ζωή του εγκληματία μετά την απόλυσή του.

*

Νέο Παγκόσμιο Λεξικό Webster της Αμερικανικής Γλώσσας, Κολλεγιακή Έκδοση, 1966

abbot, ουσιαστικό (αγγλο-σαξωνικά abbod· λατινικά & ελληνικά, αββάς· αραμαϊκά, αμπά, πατέρας), ο επί κεφαλής μοναστηριού· ηγούμενος.

*

Ο Ιουδαίος Ιησούς ήταν γνωστός ως «Υιός του Θεού» και «Υιός του Ανθρώπου». Το δεύτερο ήταν αρχαίος ιουδαϊκός τίτλος ο οποίος απονεμόταν σε συγκεκριμένα επιφανή ιστορικά και θρησκευτικά πρόσωπα της ιουδαϊκής ιστορίας. Ο Καθηγητής Σμιθ αφιερώνει αρκετές σελίδες σε μια συζήτηση αυτών των δύο φράσεων, αλλά στον Τόμο ΙΙΙ και σελίδα 1359 βρίσκουμε αυτά τα σύντομα αποσπάσματα: «Με την γενική έννοια κάθε απόγονος του Αδάμ φέρει το όνομα “Υιός του Ανθρώπου” στην Αγία Γραφή […] Αλλά με πιο περιορισμένη σημασία, αποδίδεται ως τρόπος διακρίσεως σε ορισμένα άτομα. Έτσι ο Παντοδύναμος Θεός απευθύνεται στον προφήτη Ιεζεκιήλ ως Μπεν-Αδάμ, ή “Υιό του Ανθρώπου” περίπου 80 φορές στις προφητείες του. […] Με πιο εμφατική και διακριτή έννοια ο τίτλος “Υιός του Ανθρώπου” αποδίδεται στην Παλαιά Διαθήκη στον Μεσσία. Και, στο μέτρο που ο Μεσσίας αποκαλύπτεται στην Παλαιά Διαθήκη ως Θείο Πρόσωπο και Υιός του Θεού, αποτελεί προφητική ανακοίνωση της ενσαρκώσεώς Του.»

Και στην σελίδα 1355, βρίσκουμε: «ΥΙΟΣ. Ο όρος “υιός” χρησιμοποιείται στην Γραφή για να δηλώσει σχεδόν οποιοδήποτε είδος καταγωγής ή διαδοχής, όπως μπεν σανά, ή “υιός έτους”, δηλ. ηλικία ενός έτους· μπεν κεσέθ, “υιός του τόξου”, δηλ. ένα βέλος. Η λέξη βαρ συναντάται συχνά στην Κ.Δ. σε σύνθετα, όπως Βαρτίμαιος.»

Η λέξη μπεν είναι η πιο συνηθισμένη εβραϊκή λέξη για το «γιός του…», αν και ο υπαινιγμός παραπάνω είναι ότι περιστασιακά χρησιμοποιούσαν το βαρ. Το βαρ ήταν μάλλον η αραμαϊκή εκδοχή του μπεν· γι’ αυτό και η σπάνια χρήση του στα εβραϊκά. Στα αραβικά η λέξη είναι μπιν όπως στον Οσάμα μπιν Λάντεν. Επίσης στον ανωτέρω ορισμό του Βαραββά διαβάζουμε ότι το όνομα σημαίνει «υιός του Αββά». Και όπως επισημάνθηκε, αββά ήταν ραβινικός τίτλος τιμής (υποσημείωση Έγουαλντ ανωτέρω). Αββά αραμαϊστί σημαίνει «αρχιερέας». Στην σημερινή κοπτική/αιθιοπική αμαρική γλώσσα, απόγονο της αρχαίας αιγυπτιακής κοπτικής της εποχής του Απολλωνίου, η λέξη για τον πατέρα είναι αββάτ· για τον πατερούλη, αββάγιο· για τον επίσκοπο, αβούν· και για τον ποταμό Νείλο, αββάυ. Όπως η αγγλική έχει γερμανικές και λατινικές επιρροές, έτσι και η αμαρική έχει εβραϊκές και αραμαϊκές επιρροές. Είναι ξεκάθαρο απ’ όλα αυτά ότι η ρίζα αββά προσδιορίζει μια «πατρική φιγούρα» ή έναν «ηγούμενο».

Συνεπώς, ο Ιησούς Βαραββάς ήταν ο Ιησούς Βαρ Αββάς, Υιός του Αββά, Υιός του Πατρός, Υιός του Ηγουμένου στον Ουρανό.

Ο Ιησούς Βαραββάς ήταν ο Ιουδαίος «Μεσσίας»!

Επιτρέψτε μου να παρουσιάσω με μεγάλη μου χαρά ένα επαναστατικό σενάριο το οποίο εξ όσων γνωρίζω δεν έχει διατυπωθεί ποτέ. «Δεν μπορεί να αποδειχθεί τίποτα» για να το πω έτσι, αλλά αυτό δεν είναι δικαιολογία να μην το εξετάσουμε.

Η Μαρία και η Ελισάβετ ήταν ξαδέρφια. Ο «Κύριος» εμφανίστηκε στην Ελισάβετ και την γονιμοποίησε με τον θείο σπόρο.Μερικούς μήνες αργότερα, η Ελισάβετ αποσύρθηκε σε μια σπηλιά στο βουνό για να προετοιμαστεί για την γέννηση του παιδιού της. Η εξαδέλφη της Μαρία την συνόδευσε στην σπηλιά. Ακριβώς τον έκτο μήνα της εγκυμοσύνης της Ελισάβετ, ο «Κύριος» επισκέφτηκε την Παρθένο Μαρία και την γονιμοποίησε με τον θείο σπόρο του. Τρεις μήνες αργότερα, η Ελισάβετ γέννησε τον Ιωάννη τον Βαπτιστή. Έξι μήνες μετά, η Μαρία, σύζυγος του αρχιερέα Ιωσήφ, γέννησε τον Ιησού Βαραββά. Αυτό έγινε το 3 ΠΚΕ. Δώδεκα χρόνια αργότερα αυτός ο νεαρός Ιησούς επισκέφτηκε τον Ναό και εντυπωσίασε τους ιερείς με τις γνώσεις του. Αυτό ήταν το «Βαρ Μιτζβά» του. Κατόπιν εξαφανίστηκε απ’ την ιστορία μέχρι την ηλικία των 30, 18 χρόνια αργότερα, όταν επανεμφανίστηκε για περίπου 3 χρόνια μέχρι το 30 ΚΕ.

Αρκετά χρόνια μετά την γέννηση του Ιησού Βαραββά, η Μαρία έκανε δεύτερο παιδί, το οποίο έγινε ένας «δίκαιος άνδρας», αντιθέτως με τον επαναστάτη μεγάλο του αδελφό Ιησού. Αυτό το δεύτερο παιδί ονομάστηκε Ιάκωβος και τελικώς έγινε γνωστός ως ο Ιάκωβος ο Δίκαιος. Αμφότεροι ήταν γιοί ενός εκ των ιερέων του Σανχεντρίμ. Ως εκ τούτου, όταν οι Σαδουκαίοι ρωτήθηκαν από τον Πιλάτο να διαλέξουν μεταξύ του αλλοδαπού «Γαλιλαίου Ναζαρηνού» Απολλωνίου και του τοπικού θρησκευτικού επαναστάτη, γιού του αρχιερέα του Σανχεντρίμ, ο οποίος προκαλούσε ταραχές προκειμένου να ελευθερώσει την χώρα του απ’ την ρωμαϊκή κατοχή, είναι άραγε έκπληξη ότι επέλεξαν να σώσουν την ζωή του Ιησού Βαραββά;

Ο Απολλώνιος ίσως είχε συναντήσει τον Ιησού Βαραββά ίσως και όχι. Αδιάφορο. Αλλά μπορούμε να είμαστε βέβαιοι ότι ο Απολλώνιος ουδέποτε θεώρησε τον εαυτό του «Υιό του Ανθρώπου» ή «Υιό του Θεού», αλλά απλώς έναν «αγαθό», ο οποίος προσπάθησε, με την δύναμη της θελήσεως και της αυτοπειθαρχίας του, να είναι ισάξιος με έναν «θεό» επί της Γης.

Ο Ιησούς Βαραββάς ήταν ο Υιός του Ηγουμένου!

Ο Ιησούς Βαραββάς ήταν ο Υιός του «Ουρανίου» Πατρός!

Ο Ιησούς Βαραββάς ήταν ο «Υιός του Ανθρώπου» και ο «Υιός του Θεού»!


Προφανώς, ο Κέλσος είχε τον Ιησού Βαραββά κατά νου όταν έγραφε στον Αληθή Λόγο, το 180 ΚΕ: «Η γέννηση του Ιησού από παρθένο είναι δική του επινόηση για να συγκαλύψει την πραγματική του καταγωγή: Γεννήθηκε σε ένα χωριό της Ιουδαίας από μια ντόπια, άπορη χειρώνακτα την οποία ο μαραγκός άντρας της έδιωξε απ’ το σπίτι σαν έμαθε ότι τον απατούσε μ’ έναν στρατιώτη ονόματι Πάνθηρα. Διωγμένη και ταπεινωμένη περιπλανήθηκε και γέννησε κρυφά. Ο ίδιος επειδή ήταν φτωχός, πήγε να δουλέψει εργάτης στην Αίγυπτο όπου έμαθε μερικά από τα τεχνάσματα για τα οποία περηφανεύονται οι Αιγύπτιοι, και με την βοήθεια αυτών των τεχνασμάτων, όταν ξαναγύρισε ανακήρυξε τον εαυτό του θεό.»

Είναι πράγματι λογικό ένας άνδρας ονόματι «Ιησούς» να ελευθερώθηκε και να ανταλλάχθηκε στην σταύρωση μ’ έναν άλλο άνδρα ονόματι «Ιησού»; Προσωπικά, δεν νομίζω. Υπήρχε μόνον ένας «Ιησούς»: ο Ιησούς Βαραββάς.
 
Apollonius of Tyana & The Shroud of Turin, Κεφάλαιο 12

Σάββατο 19 Οκτωβρίου 2013

Χρονολόγηση του Σερ Φ. Πέτρι




Η χρονολογία γεννήσεως του υποδεικνύεται από την δήλωση ότι μεταξύ 16 και 19 ετών (Ι, 7 - Ι, 13) προέκυψε η κατηγορία εναντίον του Αρχελάου της Καππαδοκίας (Ι, 2). Αυτός ο βασιλιάς κατηγορήθηκε το 14 μ.Χ.· πέθανε ως ύποπτος το 17 μ.Χ. Εφ’ όσον αυτό φαίνεται να συνέβη όταν ο Απολλώvιος ήταν 18 ή 19 αντί νεώτερος, και η καταγγελία διατυπώθηκε μάλλον στις επαρχίες το 15 μ.Χ., αυτό δίνει το 4 ή το 5 π.Χ. για την γέννησή του. Τα μέγιστα δυνατά όρια είναι το 6 π.Χ. και το 1 μ.Χ. Εδώ θα δεχτούμε το 4 π.Χ. ως σωστό με περιθώριο ενός ή δύο ετών. Στην ηλικία των 14, το 11 μ.Χ., τον πήγαν στην Ταρσό, πρωτεύουσα της επαρχίας (Ι, 7), όπου ετέθη υπό τον Ευθύδημο από την Φοινίκη. Αλλά σύντομα αντιπάθησε την ευθυμία των επαρχιωτών, και του επετράπη να μεταβεί με τον δάσκαλό του στις Αιγές, όπου ένας ήσυχος εξοχικός ναός του Ασκληπιού τού παρείχε έναν ευχάριστο χώρο μελέτης.

Εκεί στα 16 του έγινε ευλαβής Πυθαγόρειος. Όταν έγινε 21, υπεβλήθη σε πενταετή πειθαρχία σιωπής, η οποία συνεπώς διήρκησε μέχρι να γίνει 26 (Ι, 14). Αυτή την περίοδο ταξίδεψε στην Παμφυλία και την Κιλικία· και από την απλή παρουσία του, και την παραδοξότητα των αφώνων πράξεών του, επηρέασε πολλούς, και τον έβλεπαν με δέος. Με την λήξη της σιωπής του, το 23 μ.Χ., πήγε στην Αντιόχεια, όπου προφανώς έμεινε για περίπου είκοσι χρόνια. Κατόπιν αποφάσισε για τα ταξίδια στην Ινδία.

Το επόμενο μέρος της ζωής του προσδιορίζεται ιστορικά επακριβώς, από διάφορες πηγές. Για να τις ακολουθήσουμε πρέπει να πάμε προς τα πίσω έχοντας ως σημείο αναφοράς τον μεγάλο σεισμό και την ανύψωση του νησιού της Θήρας, το 46 μ.Χ. H σύγχυση για την χρονολογία αυτή στον Πλίνιο (βλέπε Λεξ. Γεωγ. Σμιθ, ΙΙ, 1159) οφείλεται προφανώς σε δύο υπάτους με το όνομα Μ. Ιούνιος Σιλανός, ο ένας το 19 μ.Χ. με τον Λ. Νορβάνο Βάλβο, και ο άλλος το 46 μ.Χ. με τον Βαλέριο Ασιατικό. Ο Πλίνιος μπέρδεψε τον πρώτο Σιλανό με τον δεύτερο, καθώς ο Σενέκας και άλλοι αναφέρουν την εμφάνιση του νησιού το 46 μ.Χ. Ο σεισμός και το παλιρροϊκό κύμα στις 8 Ιουλίου 46, καθορίζουν την επίσκεψη του Απολλωνίου στην Κρήτη (IV, 34). Είχε πάει εκεί από την Σπάρτη, όπου λέγεται ότι παρέμεινε για λίγο καιρό μετά τους Ολυμπιακούς αγώνες (IV, 24, 34), οι οποίοι έγιναν εν μέσω του θέρους του 45 μ.Χ., και ήταν η 206η Ολυμπιάδα. Προηγουμένως ήταν στην Κόρινθο, σε διαφόρους ναούς, και στην Αθήνα, όπου σίγουρα παρέστη στα Διονύσια τον Ιανουάριο του 45 μ.Χ. (IV, 21) Είχε φτάσει στην Αθήνα στα Επιδαύρια (IV, 18), τα οποία κανονικά γίνονταν στις 9 Σεπτεμβρίου του 44 μ.Χ. Και είχε πάει εκεί από την Βαβυλώνα, μέσω της Μικράς Ασίας, όπου και παρέμεινε για λίγο στην Έφεσο. Στην Βαβυλώνα έφτασε από τους Ινδούς μέσω θαλάσσης χάρη σε ευνοϊκούς ανέμους (III, 52), ήτοι τον βορειοανατολικό μουσώνα, ο οποίος φυσάει Οκτώβριο με Απρίλιο. Επειδή το ταξίδι μέσω ξηράς από την Βαβυλώνα στο Αιγαίο θα ήταν περίπου δύο μήνες, και πρέπει να επιτρέψουμε μια παραμονή στην Έφεσο και αλλού, η άφιξή του στην Βαβυλώνα μπορούσε κάλλιστα να ήταν τον Απρίλιο, και η αναχώρησή του απ’ την Ινδία περίπου Φεβρουάριο ή Μάρτιο του 44 μ.Χ. Είχε ταξιδέψει με το πλοίο του για δέκα μέρες (ΙΙΙ, 50) και είχε παραμείνει τέσσερις μήνες (ΙΙΙ, 50) στους Ινδούς σοφούς. Επομένως έφτασε στους σοφούς περί τον Οκτώβριο του 43 μ.Χ., περνώντας έτσι την δροσερή εποχή στην Ινδία. Είχε μάλλον ταξιδέψει δυο βδομάδες απ’ τον Ινδό βασιλιά Φραώτη, και μάλλον δέκα βδομάδες πριν απ’ αυτό από την Βαβυλώνα, έτσι η αναχώρηση από την Βαβυλώνα ήταν περίπου τον Ιούλιο του 43 μ.Χ. Είχε μείνει έναν χρόνο και οχτώ μήνες στην Βαβυλώνα (Ι, 40), άρα είχε φτάσει τον Νοέμβριο του 41 μ.Χ. Όταν έφτασε στην Βαβυλώνα ο βασιλιάς Βαρδάνης, Αρσάκης ο ΚΑ΄, βασίλευε για δύο χρόνια και δύο μήνες (Ι, 28), άρα ανέβηκε στον θρόνο τον Σεπτέμβριο του 39 μ.Χ.

Ως τώρα έχουμε επιτρέψει τον μικρότερο δυνατό χρόνο για τα ταξίδια, διότι πλησιάζουμε στο όριο. Ο Αρτάβανος Αρσάκης ΙΘ΄, υποτασσόμενος στα ρωμαϊκά στρατεύματα στον Ευφράτη, είχε θυσιάσει στο άγαλμα του Καλιγούλα. Αυτός ο αυτοκράτορας ανέλαβε τον Μάρτιο του 37 μ.Χ., και η διάδοση των νέων της διαδοχής του, και ο χρόνος να αναγείρει άγαλμά του, τοποθετούν την υποταγή του Αρταβάνου τον Μάιο του 37 μ.Χ., ή αργότερα. Έτσι απομένουν το πολύ δύο χρόνια και τέσσερις μήνες (Μάιος του 37, μέχρι Σεπτέμβριο του 39) για την επαναφορά της βασιλείας του Αρταβάνου, την άνοδο του Γοτάρζη Αρσάκη Κ΄, και τον εμφύλιο πόλεμο που οδήγησε στην ανάληψη του θρόνου απ’ τον Βαρδάνη Αρσάκη ΚΑ΄. Υπάρχουν νομίσματα του Γοτάρζη του 40 μ.Χ., τα οποία όμως δεν αποκλείουν ο Βαρδάνης αργότερα να μετρούσε την έναρξη της βασιλείας του από τον θάνατο του Αρταβάνου, ο οποίος μπορεί να είχε ήδη πεθάνει απ’ το 39, μια χρονολογία που υπονοείται από την ιστορία του Απολλωνίου. Επομένως έχουμε:

Υποταγή Αρταβάνου, Μάιος του 37 μ.Χ. ή αργότερα.

Θάνατος Αρταβάνου, πριν τον Σεπτέμβριο του 39.

Ανάληψη απ’ τον Βαρδάνη, Σεπτ. του 39, ή νωρίτερα.

Ο Απολλώνιος φεύγει απ’ την Αντιόχεια, Σεπτ. του 41.

Άφιξη στην Βαβυλώνα, Νοέμ. του 41.

Αναχώρηση απ’ την Βαβυλώνα, Ιούλιο του 43.

Άφιξη στους Σοφούς, Οκτ. Του 43.

Επιβίβαση στο πλοίο, Φεβ. του 44.

Άφιξη στην Βαβυλώνα, Απρίλιο του 44.

Άφιξη στην Αθήνα, 9 Σεπτ. του 44.

Στην Αθήνα, Ιαν. του 45.

Στους Ολυμπιακούς αγώνες, Ιούλιο του 45.

Στην Κρήτη, 8 Ιουλίου του 46.

Σε συμφωνία με αυτά, διαβάζουμε ότι όταν επέστρεψε στην Βαβυλώνα το 44 βρήκε τον Βαρδάνη (ΙΙΙ, 58) να βασιλεύει ακόμη ευτυχής· και δεν ήταν πριν το 45 μ.Χ. όταν ο βασιλιάς δολοφονήθηκε εξ αιτίας της αντιδημοτικότητας του. Επίσης όσο ήταν στην Σπάρτη το καλοκαίρι του 45, έφτασε ένα διάταγμα απ’ τον Κλαύδιο, ο οποίος βασίλευσε μεταξύ 41-54 μ.Χ. (IV, 33)

Κατόπιν υπάρχει ένα κενό στην ιστορία μέχρι που μαθαίνουμε οτι ο Απολλώνιος ήταν στον Ισθμό της Κορίνθου το 60 μ.Χ. Αυτή η επίσκεψη αναφέρεται να έγινε εφτά χρόνια πριν την απόπειρα του Νέρωνος να κόψει τον Ισθμό το 67 μ.Χ.· και ο Απολλώνιος λέγεται ότι σχολίασε ότι μπορεί να κοπεί. Μερικά χρόνια αργότερα ο Απολλώνιος πήγε στην Ρώμη, όπου ο Τελεσίνος ήταν ύπατος το 66 μ.Χ. (IV, 40). Το φθινόπωρο του 66 ο Νέρων εξόρισε τους φιλοσόφους από την Ρώμη (IV, 47), οπότε ο Απολλώνιος πήγε στην Ισπανία, από εκεί στην Αφρική, μετά στην Σικελία, όπου κοντά στην Μεσσίνα έμαθε για τον θάνατο του Νέρωνος (V, 11), ο οποίος έγινε 11 Ιουνίου του 68. Από την Σικελία ξεκίνησε για την Ελλάδα τον Σεπτέμβριο του 68 (V, 18). Μετά διαχείμασε στην Αθήνα και έφυγε την άνοιξη του 69 για την Αίγυπτο (V, 20). Έμεινε στην Αλεξάνδρεια μέχρι την άφιξη του Βεσπασιανού (V, 27), και ο Αυτοκράτορας (ανακηρυχθείς την 1η Ιουλίου του 69) έμεινε τον χειμώνα του 69-70 στην Αίγυπτο αναμένοντας τον ανοιξιάτικο καιρό για να πλεύσει για την Ρώμη.

Ο Απολλώνιος κατόπιν επισκέφτηκε την Άνω Αίγυπτο, έμεινε αρκετό καιρό στο Δέλτα, και πήγε στην Φοινίκη, Κιλικία, Ιωνία και Αχαΐα. Μετά πέρασε στην Αντιόχεια, όπου έγινε ένας σεισμός. Ήταν στην Ιωνία (VI, 42) στην αρχή της βασιλείας του Δομιτιανού (81-96 μ.Χ.) όταν εξεδόθη το διάταγμα κατά των αμπελιών (Σουετ. Δομ. 7). Και ήταν στην Έφεσο (VII, 5, 6) όταν εκτελέστηκαν οι τρεις Εστιάδες το 83 μ.Χ.

Η δίκη του από τον Δομιτιανό έγινε στα τέλη Μαρτίου, κατά την εορτή των Αδωνίων (VII, 32). Καυχόταν ότι επί 38 χρόνια δεν σύχναζε ποτέ στις αυλές των Αυτοκρατόρων ούτε κολάκευε τους Βασιλείς (VIII, 7, τμ. 11). Τον Νέρωνα δεν τον είδε ποτέ στην Ρώμη, και ο τελευταίος βασιλιάς τον οποίο επισκέφτηκε ήταν ο Βαρδάνης το 44 μ.Χ. Άρα η δίκη του πρέπει να έγινε το 82 μ.Χ. Όμως, εναντίον μιας τόσο πρώιμης χρονολογίας, είναι το γεγονός ότι προφανώς ο Δομιτιανός είχε εισέλθει στο ύποπτο στάδιο, και η διαδοχή του από τον Νέρβα ήδη σχεδιαζόταν. Δέκα χρόνια αργότερα, το 92 μ.Χ., είναι μια πολύ πιο πιθανή χρονολογία, και δεν θα μπορούσε να είναι αργότερα λόγω της αναφοράς στην Ολυμπία. Ίσως το 48 να διαβάστηκε εσφαλμένα σαν 38· όσο όμως πιθανή και να είναι μια τέτοια αλλαγή, είναι μόνον εικασία.

Κατόπιν ο Απολλώνιος ήταν προφανώς στους Ολυμπιακούς αγώνες, μάλλον στην 218η Ολυμπιάδα, το 93 μ.Χ. (VIII, 18, 19)· μετά έμεινε δύο χρόνια στην Ελλάδα (VIII, 24) μέχρι το 95 μ.Χ. Περνώντας στην Έφεσο σε ηλικία 99 ετών ανακοίνωσε την στιγμή της δολοφονίας του Δομιτιανού στις 18 Σεπτεμβρίου του 96 μ.Χ. (VIII, 24). Τέλος έγραψε μια απάντηση σ’ ένα γράμμα του παλιού του φίλου Νέρβα (VIII, 27, 28), και σύντομα εξαφανίστηκε. Αυτό χρονολογεί τον θάνατό του στο 97 ή 98 μ.Χ., όταν ήταν 100 ή 101 ετών. Τώρα μπορούμε να δούμε το σύνολο, και να διαπιστώσουμε ότι σ’ όλον αυτό τον όγκο των υπαινιγμών στην σύγχρονη ιστορία και στις λεπτομέρειες των ταξιδιών δεν υπάρχει ούτε μία παρατυπία ή σύγχυση. Και η μόνη δυσκολία – αυτή των 38 αντί 48 ετών – είναι ένα πολύ πιθανό σφάλμα στα ελληνικά με κυρτή γραφή. Επομένως πρέπει να δεχτούμε ότι, σύμφωνα με το κριτήριο της ακριβούς συνδέσεως ξεχωριστών στοιχείων, έχουμε μια πραγματική ιστορία, ορθώς μεταβιβασμένη.

Personal Religion in Egypt Before Christianity

Απολλώνιος, Ιησούς και Παύλος




Της D. M. Murdock

Μέσα στους αιώνες, δεν είναι λίγοι οι άνθρωποι που έχουν παρατηρήσει μια ομοιότητα ανάμεσα στις ζωές του αρχαίου σοφού Απολλωνίου του Τυανέως και του χριστιανικού σωτήρα Ιησού Χριστού, μια σύγκριση την οποία έφερε κυρίως στο φως ο «πολύ σημαντικός Ρωμαίος επίσημος» Σωσιανός Ιεροκλής τον τέταρτο αιώνα. Ο Απολλώνιος λέγεται ότι έζησε τον πρώτο αιώνα, ακριβώς τον καιρό της έλευση του Ιησού, αν και ο πρώτος υποτίθεται ότι έζησε περίπου 100 χρόνια, ενώ ο δεύτερος φέρεται να πέθανε αρκετές δεκαετίες νωρίτερα.

Λέγεται ότι εκατοντάδες αγάλματα του Απολλωνίου ανηγέρθησαν κατά τους πρώτους αιώνες της χριστιανικής εποχής, με την φήμη του ως «θείος ανήρ» να είναι διαδεδομένη στην Μεσόγειο. Πολυάριθμα γεγονότα της ζωής του Απολλωνίου, όπως μας δίνονται κυρίως από μια βιογραφία που έγραψε περί το 210 ο Φιλόστρατος, κατ’ εντολήν της αυτοκράτειρας Ιουλίας Δόμνας, παραδόξως παραλληλίζονται με αυτά του Χριστού. Είναι δύσκολο να καθοριστεί τι, αν κάτι, από τον Βίο Απολλωνίου του Φιλοστράτου αποτελεί ιστορία, αν και φαίνεται τουλάχιστον να υπάρχει επιβεβαίωση της ύπαρξης του Απολλωνίου. Στην πραγματικότητα, από τις περίεργες συμπτώσεις μεταξύ της ζωής του και του Ιησού, έχει προταθεί όχι από λίγους ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ένας μυθικός χαρακτήρας βασισμένος σε μεγάλο βαθμό στον Απολλώνιο Τυανέα, αν και Χριστιανοί ξεκινώντας σε πρώιμες εποχές ρίχνουν την κατηγορία της λογοκλοπής προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Εκτός από αυτήν την πιθανή εξέλιξη υπάρχουν χτυπητές συσχετίσεις μεταξύ της ζωής του Απολλωνίου και του αποστόλου Παύλου, ο οποίος, όπως και ο Ιησούς, περιέργως δεν υπάρχει πουθενά στην σύγχρονη ιστορία, παρά τους ισχυρισμούς ότι προκάλεσε αρκετό θόρυβο σ’ ένα πυκνοκατοικημένο και καλά τεκμηριωμένο μέρος του κόσμου. Φαίνεται ότι οι ιστορίες Ιησού και Παύλου εν μέρει χαλκεύτηκαν από εκείνη του Απολλωνίου. Το αντίθετο είναι επίσης δυνατό, αν και, κατά την μελετημένη άποψη αυτής της συγγραφέως, απίθανο. Μπορεί επίσης αμφότεροι Απολλώνιος και Ιησούς να ήταν ιστορικά πρόσωπα τα οποία έκαναν και είπαν ό,τι λέγεται ότι έκαναν και είπαν, στην οποία περίπτωση θα ήταν ανέντιμο να δεχθούμε τον ένα χωρίς τον άλλο, με αμφότερους να αντιπροσωπεύουν τον «Θεό επί της Γης».

Ο παρακάτω πίνακας σκιαγραφεί συναφή γεγονότα και χαρακτηριστικά στην ζωή των τριών ανδρών, όπως καταγράφονται σε διάφορες πηγές, κυρίως στον Βίο Απολλωνίου και την Βίβλο. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι όπως η Βίβλος δεν αναγνωρίζει τον «Απολλώνιο από τα Τύανα», ούτε και η βιογραφία του Απολλωνίου αναφέρει τον Χριστό, τον Παύλο, τους Χριστιανούς ή τον Χριστιανισμό. (Τα γεγονότα δεν είναι απαραιτήτως με χρονολογική σειρά· ούτε είναι η λίστα ολοκληρωμένη. Μια πληρέστερη κατεργασία αυτού του σημαντικού ζητήματος θα απαιτούσε έναν ολόκληρο τόμο.)

Απολλώνιος

Iησούς

Παύλος

Γεννηθείς το 4 ΠΚΕ

Γεννηθείς το 4 ΠΚΕ

Γεννηθείς το 2 ΚΕ;

Θαυματουργή ανακοίνωση της γέννησης από ένα
υπερφυσικό ον

Θαυματουργή ανακοίνωση της γέννησης από ένα
υπερφυσικό ον

Υιός θεού και θνητής γυναίκας

Υιός θεού και θνητής γυναίκας

Μεγάλωσε στην Ταρσό

Μεγάλωσε στην Ταρσό

Πρώιμα ανεπτυγμένος θρησκευτικά ως παιδί

Πρώιμα ανεπτυγμένος θρησκευτικά ως παιδί

Πρώιμα ανεπτυγμένος θρησκευτικά ως παιδί

Λέγεται ότι τα αραμαϊκά ήταν μητρική του γλώσσα

Λέγεται ότι τα αραμαϊκά ήταν μητρική του γλώσσα

Λέγεται ότι μιλούσε Εβραϊκά

Συναναστράφηκε με σοφούς ή μάγους

Συναναστράφηκε με σοφούς ή μάγους

Είχε έναν μαθητή ονόματι Δάμι από την Μικρά Ασία

Είχε έναν μαθητή ονόματι Θωμά· ευλόγησε έναν ληστή στο σταυρό ονόματι Δημά

Είχε έναν μαθητή ονόματι Δημά από την Μικρά Ασία

Είχε έναν σύντροφο ονόματι Τίτο



Είχε έναν σύντροφο ονόματι Τίτο

Συναναστράφηκε με έναν Δημήτριο



Συναναστράφηκε με έναν Δημήτριο

Συναναστράφηκε με έναν Στέφανο



Συναναστράφηκε με έναν Στέφανο

Επηρεάστηκε από τον Πλάτωνα

Αντανακλούσε τον Πλατωνισμό

Επηρεάστηκε από τον Φίλωνα/Πλάτωνα

Αποκήρυξε τον πλούτο

Κατήγγειλε τον πλούτο

Ασπάστηκε την φτώχεια

Ακολούθησε αποχή και ασκητισμό

Ακολούθησε αποχή και ασκητισμό

Ακολούθησε αποχή και ασκητισμό

Είχε μακριά μαλλιά και χιτώνες

Είχε μακριά μαλλιά και χιτώνες

Είχε μακριά μαλλιά και χιτώνες

Συζήτησε περί ευνούχων για το βασίλειο της Βαβυλώνας

Συζήτησε περί ευνούχων για την βασίλεια των
ουρανών

Άγαμος και άτεκνος

Άγαμος και άτεκνος

Άγαμος και άτεκνος

Χρίστηκε με λάδι

Χρίστηκε με λάδι

Πήγε στην Ιερουσαλήμ

Πήγε στην Ιερουσαλήμ

Πήγε στην Ιερουσαλήμ

Πέρασε πολύ καιρό στην Αντιόχεια

Πέρασε πολύ καιρό στην Αντιόχεια

Έκανε ιεραποστολικά ταξίδια στην Μεσόγειο

Έκανε ιεραποστολικά ταξίδια στην Μεσόγειο

Ταξίδεψε τρία χρόνια στην Ανατολή, όπου διδάχθηκε από σοφούς

Ταξίδεψε τρία χρόνια στην Ανατολή, όπου διδάχθηκε από τον Ιησού

Έγραψε επιστολές στους οπαδούς καθοδηγώντας τους
στην πνευματικότητα

Έγραψε επιστολές στους οπαδούς καθοδηγώντας τους
στην πνευματικότητα

Μιλούσε με μεταφορές

Μιλούσε με παραβολές

Πάλεψε με άγρια θηρία στην Έφεσο



Πάλεψε με «άγρια θηρία» στην Έφεσο

Έβλεπε και προέβλεπε το μέλλον

Έβλεπε και προέβλεπε το μέλλον

Έκανε θαύματα

Έκανε θαύματα

Έκανε θαύματα

Θεράπευε αρρώστους

Θεράπευε αρρώστους

Θεράπευε αρρώστους

Έδιωχνε κακά πνεύματα

Εκδίωκε δαίμονες

Έδιωχνε δαίμονες

Ανέστησε την κόρη Ρωμαίου αξιωματούχου εκ νεκρών

Ανέστησε την κόρη Ιουδαίου αξιωματούχου εκ νεκρών



Ευρέως φημισμένος

Ευρέως φημισμένος

Πολύ γνωστός στις χριστιανικές κοινότητες της Μεσογείου

Θρησκευτικός αναμορφωτής

Θρησκευτικός αναμορφωτής

Θρησκευτικός αναμορφωτής

Μιλούσε εξουσιαστικά στους ιερείς

Μιλούσε εξουσιαστικά στους ιερείς

Μιλούσε εξουσιαστικά στους ιερείς

Μιλούσε ως «νομοθέτης»

Μιλούσε ως «νομοθέτης»



Ίδρυσε θρησκευτική κοινότητα στην Κόρινθο



Ίδρυσε θρησκευτική κοινότητα στην Κόρινθο

Σε αποστολή να φέρει την ελληνική κουλτούρα στους «βαρβάρους»

Σε αποστολή να φέρει την ιουδαϊκή κουλτούρα στα «έθνη»




Προσηλύτιζε «αδιύλιστους»

Προσηλύτιζε «αλύτρωτους»



Πίστευε ότι ήταν «λυτρωτής» από τους
ουρανούς

Πίστευε ότι ήταν «λυτρωτής» από τους
ουρανούς



Λατρεύτηκε ως θεός

Λατρεύτηκε ως θεός

Παρανοήθηκε ως θεός

Κατηγορήθηκε ως μάγος

Κατηγορήθηκε ως μάγος



Η ζωή του απειλήθηκε

Η ζωή του απειλήθηκε

Η ζωή του απειλήθηκε

Παρουσιάστηκε ενώπιον βασιλέως, αμφισβητώντας την
νομιμότητά του

Παρουσιάστηκε ενώπιον βασιλέως, αμφισβητώντας την
νομιμότητά του



Κατηγορήθηκε για τον φόνο ενός παιδιού

Κατηγορήθηκε για τον φόνο ενός παιδιού (Ευαγγέλιο Θωμά)



Καταδικάστηκε από Ρωμαίο αυτοκράτορα

Καταδικάστηκε από τις ρωμαϊκές αρχές

Καταδικάστηκε από Ρωμαίο αυτοκράτορα

Φυλακίστηκε στην Ρώμη

Φυλακίστηκε στην Ιερουσαλήμ

Φυλακίστηκε στην Ρώμη

Απέδρασε θαυματουργικά



Απέδρασε θαυματουργικά

Ναυάγησε

Ναυάγησε

Κατέβηκε στον κάτω κόσμο

Κατέβηκε στον κάτω κόσμο



Θεωρήθηκε ότι ανήλθε στον ουρανό

Ανήλθε στον ουρανό



Εμφανίστηκε μετά θάνατον σ’ έναν δυσφημιστή ως λαμπρό φως

Εμφανίστηκε μετά θάνατον σ’ έναν δυσφημιστή ως λαμπρό φως




Λέγεται ότι ήταν σε δύο σημεία ταυτόχρονα

Λέγεται ότι ήταν σε πολλά σημεία ταυτόχρονα



Η εικόνα του τιμήθηκε σε ναούς

Η εικόνα του τιμήθηκε σε εκκλησίες



Όπως φαίνεται, υπάρχουν πολλές σημαντικές λεπτομέρειες που αντιστοιχούν μεταξύ των ζωών και των τριών ανδρών. Βεβαίως με κάποιους τρόπους, ο ένας ή ο άλλος θεάνθρωπος ήταν ανώτερος στις ικανότητές του, όπως ο ισχυρισμός ότι ο Απολλώνιος μπορούσε να μιλά και να καταλαβαίνει «όλες τις γλώσσες» χωρίς να τις έχει σπουδάσει ή μάθει.

Σε μια ενδιαφέρουσα εξέλιξη, τα ταξίδια του Απολλωνίου και του Παύλου ακολούθησαν μια πολύ όμοια πορεία, αν και γενικώς αντίστροφα η μία από την άλλη. Στην πραγματικότητα, έχει υπολογιστεί ότι ο Παύλος και ο Απολλώνιος ήταν τόσο στην Έφεσο όσο και στην Ρώμη ακριβώς την ίδια στιγμή. Θα ήταν πολύ παράξενο αν δύο τέτοιοι παρόμοιοι και ισχυροί άνδρες, κηρύττοντας σε θρησκευτικές κοινότητες σ’ εκείνα τα μέρη, αγνοούσαν ο ένας τον άλλο. Εκτός αν, φυσικά, ήταν ο ένας και ο άλλος. Περιέργως, το βιβλίο των Πράξεων αναφέρει έναν «Απολλώ» στην Έφεσο με τον Παύλο, με το όνομα «Απολλώς» να είναι συντομογραφία του «Απολλώνιος». Σε κάθε περίπτωση, περιλαμβάνοντας διάφορες αδελφότητες και τόπους μυστηριακών σχολών, η διαδρομή που ακολούθησαν Απολλώνιος και Παύλος ήταν επίσης λίγο πολύ εκείνη του Ορφέα, ενός μυθικού προσηλυτιστή της θρησκείας του Διονύσου, του οποίου το επίθετο λέγεται ότι ήταν IEΣ, αιώνες πριν την χριστιανική εποχή. Αναμφίβολα πολλοί άλλοι επισκέφτηκαν για προσκύνημα αυτούς τους προχριστιανικούς ιερούς τόπους και μυστηριακές σχολές στο πέρασμα των αιώνων.

Ταξίδια Παύλου


Ταξίδια Απολλωνίου



Όχι μόνον τα ταξίδια Παύλου και Απολλωνίου είναι πολύ όμοια, τα ονόματά τους είναι επίσης. Ενώ ο Paul είναι «Παύλος» στα ελληνικά, το λεξικό Thayer γράφει ότι ο «Απολλώς» είναι, σύμφωνα με κάποιες αρχαίες πηγές, συναίρεση από το «Απολλώνιος». Έχει ενδιαφέρον ότι ο «Απολλώς» αναφέρεται σε πέντε σημεία στην Α΄ Επιστολή Παύλου προς Κορινθίους, με τέτοιο τρόπο – αντιπαρατιθέμενος με τα ονόματα των Παύλου, «Κηφά» και Χριστού· Παύλου και Χριστού· ή μόνο του Παύλου – ώστε να του αποδίδεται μεγάλη σημασία. Έχει περαιτέρω υποστηριχθεί ότι αυτή η συναίρεση του ονόματος Απολλώνιος, Απολλώς, βρέθηκε ασυναίρετη στον Codex Bezae της Καινής Διαθήκης.

Επιπλέον, έχει διατυπωθεί ότι και το όνομα «Απολλώνιος» στην αρχαιότητα γραφόταν σύντομα ως «Πολ», αλλά η γράφουσα δεν έχει επιβεβαιώσει αυτόν τον ισχυρισμό. Έχει επίσης λεχθεί ότι ο συντάκτης της Επιστολής προς Εβραίους δεν ήταν ο «Παύλος» αλλά ο «Απολλώς», ένας ενδιαφέρων ισχυρισμός λαμβάνοντας υπ’ όψιν το γεγονός ότι η προς Εβραίους είναι γραμμένη σε «Εβραϊστικά Ελληνικά» και ο Απολλώνιος λέγεται ότι είχε ως μητρική γλώσσα την Εβραϊστική γλώσσα της Αραμαϊκής. Παραδόξως, η προς Εβραίους ήταν μία από τις τρεις επιστολές που έλειπαν στην πρώτη Καινή Διαθήκη που συγκέντρωσε ο Μαρκίων. Περαιτέρω, υπάρχουν διάφορα «Παυλικά» κείμενα τα οποία εμφανίστηκαν μετά τον υποτιθέμενο θάνατο του Παύλου, την περίοδο που ο Απολλώνιος λέγεται ότι ήταν ακόμα εν ζωή.

Αν η ιστορία του Απολλωνίου ήταν τόσο γνωστή με περισσότερες ή λιγότερες λεπτομέρειες όπως την παρουσιάζει ο Φιλόστρατος, κατά τον αιώνα που προηγήθηκε του εν λόγω συγγραφέα, ήτοι τον δεύτερο, με την αριστοκρατία να θαυμάζει τον Απολλώνιο σε σημείο λατρείας, η ιστορία του ευαγγελίου πρέπει να θεωρηθεί ως μια προφανής προσπάθεια ανταγωνισμού. Σε αυτό το σενάριο, οι ένθερμοι μονοθεϊστές οι οποίοι πίστευαν ότι ήταν το πεπρωμένο τους να επιτύχουν την θρησκευτική ηγεμονία, βάλθηκαν να ξεπεράσουν τον Καππαδόκη σοφό και, μέσω του δικού τους σφετεριστή θεανθρώπου, να αποδείξουν ότι αυτοί είναι οι πνευματικοί ηγέτες της ανθρωπότητας.

Truth be Known

ΣΧΟΛΙΟ: Το άρθρο είναι γενικά σωστό αλλά στον πίνακα υπάρχουν μερικές ανακρίβειες. Ο Απολλώνιος είχε σαφώς θνητό πατέρα εν αντιθέσει με τον Ιησού. Επίσης ο Τίτος δεν ήταν σύντροφος του Απολλωνίου. Πρόκειται για τον αυτοκράτορα Τίτο, γιο του Βεσπασιανού. Περαιτέρω ο Απολλώνιος κατέβηκε στο σπήλαιο του Τροφωνίου και όχι στον «κάτω κόσμο», δεν πήγε στην Ιερουσαλήμ (σύμφωνα με τον Φιλόστρατο), ενώ δικάστηκε μεν από τον Δομιτιανό αλλά δεν καταδικάστηκε. Ο δε Ιησούς δεν είναι γνωστό να είχε κάποια επαφή με σοφούς ή μάγους.

Ρήσεις Απολλωνίου




«Θεοί, δοίητέ μοι τά ὀφειλόμενα.» (Α, ΧΙ)

Θεοί, είθε να μου δίνετε αυτά που μου οφείλονται.

«Ήλιε πέμπε με ἐφ’ ὅσον τῆς γῆς ἐμοί τε καί σοί δοκεῖ, καί γιγνώσκοιμι ἄνδρας ἁγαθούς, φαύλους δέ μήτε ἐγώ μάθοιμι μήτε ἐμέ φαῦλοι.» (Α, ΧΧΧΙ)

Ήλιε, οδήγα με σε όποιο μέρος της γης είναι καλό για σένα και για μένα και κάνε με να ξεχωρίζω τους αγαθούς άνδρες, τους φαύλους όμως ούτε εγώ να τους γνωρίσω ούτε εκείνοι εμένα.

«Θεοί, δοίητε μοι μικρά ἔχειν καί δεῖσθαι μηδενός.»
(Α, ΧΧΧΙΙΙ)

Θεοί, δίνετέ μου λίγα και να μην έχω ανάγκη τίποτα.

«Σοφῷ ἀνδρί ῾Ελλάς πάντα.» (Α, ΧΧΧΙV)

Για τον σοφό άνδρα, η Ελλάς είναι πανταχού παρούσα.

«Ἀνοίξας τούς θησαυρούς ἐδείκνυ τῷ ἀνδρί τά χρήματα, ὑπαγόμενος αὐτόν ἐς ἐπιθυμίαν πλούτου, ὁ δέ οὐδέν ὧν εἶδε θαυμάσας “σοί ταύτα”, ἔφη, “ὦ βασιλεῦ, χρήματα, ἐμοί δέ ἄχυρα”.» (Α, ΧΧΧVIII)

Όταν ο βασιλιάς άνοιξε τα θησαυροφυλάκια και έδειχνε τα χρήματα στον Απολλώνιο για να τον παρασύρει στην επιθυμία του πλούτου, εκείνος, χωρίς καθόλου να θαμπωθεί είπε: Για σένα βασιλιά αυτά είναι χρήματα, για μένα όμως άχυρα.

«Ἀνδρών μέν τό μή ἁμαρτάνειν, γενναίων δέ τό καί ἁμαρτάνοντας αἰσθέσθαι.» (Δ, ΧΧVΙΙ)

Καθήκον των ανδρών είναι να μην σφάλλουν, αλλά των ευγενών ανδρών να αντιλαμβάνονται ότι έσφαλαν.

«Παλαμήδης εὗρε γράμματα οὐχ ὑπέρ τοῦ γράφειν μόνον, ἀλλά καί ὑπέρ τοῦ γιγνώσκειν ἃ δεῖ μή γράφειν.» (Δ, ΧΧΧΙΙΙ)

Ο Παλαμήδης επινόησε την γραφή όχι μόνον για να γράφουμε, αλλά και για να ξέρουμε αυτά που δεν πρέπει να γράφουμε.

«Ἐμοί πολιτείας μέν οὐδεμιᾶς μέλει, ζῶ γάρ ὑπό τοῖς θεοῖς, τήν δέ τῶν ἀνθρώπων ἀγέλην οὐκ ἀξιῶ φθείρεσθαι χήτει βουκόλου δικαίου τε καί σώφρονος.» (Ε, XXXV)

Προσωπικά δεν με ενδιαφέρει κανενός είδους πολίτευμα, διότι ζω υπό την επίβλεψη των θεών· το κοπάδι όμως των ανθρώπων δεν το θεωρώ σωστό να φθείρεται από την στέρηση βοσκού δίκαιου και συνετού.

«Οἱ ἄνθρωποι ἐν δεσμωτηρίῳ ἐσμέν τόν χρόνον τοῦτον, ὅς δή ὠνόμασται βίος· αὕτη γάρ ἡ ψυχή σώματι φθαρτῷ ἐνδεθείσα πολλά μέν καρτερεῖ, δουλεύει δέ πᾶσιν, ὁπόσα ἐπ’ ἀνθρώπων φοιτᾶ.» (Η, ΧΧVΙ)

Όλοι οι άνθρωποι βρισκόμαστε σ’ ένα δεσμωτήριο κατά την διάρκεια του χρόνου που ονομάζουμε βίο. Διότι η ψυχή, αφού φυλακίστηκε μέσα στο φθαρτό σώμα, υποφέρει πολλά και υποδουλώνεται σε όλα όσα επισκέπτονται την ανθρωπότητα.

«Θεοί μέν γάρ μελλόντων, ἄνθρωποι δέ γιγνομένων, σοφοί δε προσιόντων αἰσθάνονται.»
(Θ, VII)

Οι θεοί διακρίνουν τα μελλούμενα, οι άνθρωποι αυτά που συμβαίνουν, και οι σοφοί εκείνα που πλησιάζουν.

«Λάθε βιώσας, εἰ δή μή δύναιο, λάθε ἀποβιώσας.»
(Θ, ΧΧVIII)

Ζήσε αφανώς. Αν αυτό δεν γίνεται, φύγε απ’ την ζωή αφανώς.

Σάββατο 28 Σεπτεμβρίου 2013

Ο Πρόλογος του Άλδου


O Άλδος Μανούτιος ήταν Ιταλός τυπογράφος και εκδότης ο οποίος έζησε την εποχή της Αναγέννησης. Μέρος του έργου του ήταν και η διάσωση της αρχαίας γραμματείας με την έκδοση πολλών αρχαίων Ελλήνων και Λατίνων συγγραφέων. Ανάμεσά τους ήταν και ο Φιλόστρατος, το έργο του οποίου ήταν εξαφανισμένο για περίπου μια χιλιετία. Στην έκδοση του Φιλοστράτου ο Άλδος συμπεριέλαβε έναν πρόλογο στα λατινικά απευθυνόμενος στον μοναχό Ζηνόβιο.

Παρακάτω είναι ο Πρόλογος του Άλδου με σχόλια του Ρομπ Σολάριον από το βιβλίο Apollonius of Tyana & The Shroud of Turin (Κεφ. 21) σε μετάφραση του καθηγητή Ντέιβιντ Άρμστρονγκ του Πανεπιστημίου του Τέξας.





Ήλπιζα, πολυμαθή Ζηνόβιε, ότι θα διάβαζα πολλά αντάξια γνώσεως και αριστείας στα βιβλία του Φιλοστράτου περί του Βίου Απολλωνίου Τυανέως, αλλά σίγουρα η κατάληξη ήταν πολύ διαφορετική· διότι όχι μόνον φαίνονταν όλα μυθικά και αφελή παραμύθια, αλλά και ανόητα επίσης, και τελείως άτοπα. Δεν θα μπορούσα εύκολα να πω γιατί μου κόστισε πολύ κόπο και ανία η ανάγνωσή του, αλλά τι θα μπορούσα να κάνω; Το να σταματήσω μόλις άρχισα, το θεώρησα ντροπή, διότι είχα υποσχεθεί το βιβλίο στο ακαδημαϊκό κοινό στα ελληνικά και στα λατινικά. Αφού τυπώθηκε τρις στα λατινικά, σαν ένα δηλητήριο χωρίς το αντίδοτο, και κυκλοφορούσε (διότι έλειπε το μικρό έργο του Ευσεβίου, για να το σωφρονίσει και να το αντικρούσει και να δείξει το ψεύδος του), φαίνεται ότι άξιζε τον κόπο να στείλω από το γραφείο μου τα βιβλία του Φιλοστράτου και το μικρό έργο του Ευσεβίου εναντίον τους, αμφότερα στα ελληνικά και στα λατινικά, μεταφρασμένα τόσο κομψά στα λατινικά από εσένα: έτσι ώστε αν κάποιος είχε πιεί από το δηλητήριο του Φιλοστράτου, θα είχε τον Ευσέβιο, στον οποίο, όπως μια νυφίτσα δαγκωμένη από φίδι, θα μπορούσε να καταφύγει για την θεραπεία.

[ΣΧΟΛΙΟ: Προφανώς ο ίδιος ο καλόγερος Ζανόμπι Ατσιόλο είχε αναλάβει την μετάφραση απ’ τα ελληνικά στα λατινικά του «αντιδότου στο δηλητήριο» του Ευσεβίου. Μπορούμε μόνον να κάνουμε υποθέσεις για το αν ο Ζανόμπι είχε προμηθεύσει νωρίτερα τον Άλδο με την λατινική μετάφραση του Φιλοστράτου, αλλά αυτή η εντύπωση παραμένει κατά νου. Ο συνάδελφός μου Ν. Βέργκερ πιστεύει ότι ίσως ο Έλληνας Καρδινάλιος Ιωάννης Βησσαρίων, ο οποίος το έσκαγε από την τουρκική εισβολή στην Κωνσταντινούπολη, έφερε αυτό το χειρόγραφο στην Βενετία το 1453, και από εκείνον το απέκτησε κατόπιν ο Άλδος και ανέθεσε στον Αλεμάνο Ρινουτσίνο να το μεταφράσει στα λατινικά. Ακόμη και αν είναι έτσι, ποιοι ήταν οι τρεις προηγούμενοι μεταφραστές; Προσέξτε ότι ο Άλδος λέει ότι αυτό το βιβλίο είχε μεταφραστεί «τρις» στα λατινικά χωρίς το «αντίδοτο» του Ευσεβίου. Άρα πρέπει να συνάγουμε ότι τουλάχιστον τρεις λατινικές μεταφράσεις είχαν ολοκληρωθεί μεταξύ της εποχής του Απολλιναρίου Σιδωνίου και του Πάπα Λέοντος Α΄ τον Πέμπτο Αιώνα και του Άλδου το 1500. Στάθηκε αδύνατον να προσδιοριστεί εάν ο Άλδος συμπεριέλαβε μια λατινική μετάφραση του Απολλιναρίου Σιδωνίου ανάμεσα στις τρεις παλαιότερες που μνημόνευσε. Και γιατί δεν μας είπε ο Άλδος τα ονόματα των τριών «μυστηριωδών μεταφραστών»; Τα ήξερε ή όχι; Φαίνεται σχεδόν σαν να προσπαθούσε να κρύψει κάτι απ’ τις επόμενες γενιές.]

Τώρα, ο Άγιος Τζερόμ [Ιερώνυμος] φαίνεται να πίστευε σε οκτώ βιβλία του Βίου Απολλωνίου Τυανέως του Φιλοστράτου, δεδομένου ότι στην επιστολή του προς τον ιερέα Παυλίνο περί των βιβλίων της Ιεράς Ιστορίας, λέει ότι «ο Απολλώνιος – ένας μάγος, όπως τον αποκαλούν πολλοί, ή φιλόσοφος, όπως ισχυρίζονται οι Πυθαγόρειοι, ταξίδεψε μέσω [των χωρών] του Καυκάσου, της Αλβανίας, των Σκυθών, των Μασσαγετών, έφτασε στα πλούσια βασίλεια της Ινδίας, και τελικά, έχοντας διασχίσει τον μεγάλο χείμαρρο του Φίσωνος, έφτασε στους Βραχμάνες, ώστε να ακούσει τον Ιάρχα, ο οποίος καθόταν στον χρυσό του θρόνο, και έπινε από την πηγή του Ταντάλου, συζητώντας με μερικούς μαθητές περί της φύσεως, της ηθικής, της πορείας των ημερών, και των αστέρων· και εκείθεν, μέσω των Ελαμιτών, Βαβυλωνίων, Χαλδαίων, Μήδων, Ασσυρίων, Πάρθων, Συρίων, Φοινίκων, Αράβων και Παλαιστινίων, επέστρεψε στην Αλεξάνδρεια και πήγε στην Αιθιοπία [Αβησσυνία], για να δει τους Γυμνοσοφιστές, και την περίφημη Τράπεζα του Ηλίου στην άμμο».

[ΣΧΟΛΙΟ: Στην παραπάνω σύντομη παράγραφο έχουμε τέσσερις πολύ περίεργες δηλώσεις τις οποίες ο Άλδος αποδίδει στον Άγιο Τζερόμ, ο οποίος ήκμασε περί το έτος 420 ΚΕ και έγραψε «ευμενώς» για τον Απολλώνιο. Είναι σημαντικό ότι η περίοδος του Αγίου Τζερόμ, συνέπεσε με την ζωή του Επισκόπου Νεμεσίου της Εμέσης, του Πρέσβη Απολλιναρίου Σιδωνίου της Μπορντώ - Μπουρντιγκάλα (ο οποίος ήταν νυμφευμένος με την Παπιανίλλα, κόρη του Ρωμαίου Αυτοκράτορα Αβίτου) και του Πάπα Λέοντος Α΄ (ο οποίος ζήτησε και παρέλαβε από τον Σιδώνιο μια «πραγματεία» για την ζωή του Απολλωνίου, άγνωστο αν επρόκειτο για μια πλήρη λατινική μετάφραση της βιογραφίας του Φιλοστράτου). (1) Ο Άλδος έγραψε ότι ο Ιερώνυμος «φαίνεται να πίστευε σε οκτώ βιβλία του Φιλοστράτου» για τον Απολλώνιο. Η έκδοσή μου του Χάρβαρντ περιέχει «οκτώ βιβλία», ή «οκτώ μέρη», στην πλήρη βιογραφία. Έτσι, δεν μπορώ να καταλάβω τι εννοούσε ο Άλδος. Είναι σαν να διέθετε λιγώτερα από οκτώ βιβλία του Φιλοστράτου. Αν ναι, τότε πώς έχουμε το «όγδοο βιβλίο» σήμερα, αν όχι από τον Άλδο; Και ποιο εκ των «οκτώ βιβλίων» δεν γνώριζε ο Άλδος; (2) Μετά ο Άλδος παραθέτει τους διαφόρους λαούς που επισκέφτηκε ο Απολλώνιος, συμπεριλαμβανομένων των Παλαιστινίων. Δεν αναφέρεται στην βιογραφία του Φιλοστράτου επίσκεψη του Απολλωνίου στην Παλαιστίνη. Το αντίθετο μάλιστα – βλέπε Κεφάλαιο 16. Οπότε ποιον να πιστέψουμε – τον Φιλόστρατο ή τον Ιερώνυμο; Αν ο Άλδος δεν είχε ένα εκ των βιβλίων του Φιλοστράτου που μνημόνευε ο Ιερώνυμος, τότε μήπως αυτό το βιβλίο ήταν εκείνο το τμήμα της βιογραφίας το οποίο περιέγραφε το μαρτύριο του Απολλωνίου στα χέρια των Ιουδαίων Σαδουκαίων και των Ρωμαίων λακέδων τους; Γιατί ο Ιερώνυμος, ο οποίος έζησε 200 χρόνια μετά τον Φιλόστρατο, να αναφερθεί σε μια επίσκεψη στην Παλαιστίνη όταν ο Φιλόστρατος το αρνήθηκε ρητώς; (3) Ακολούθως, ο Άλδος έγραψε ότι ο Τζερόμ είχε πει ότι ο Απολλώνιος «επέστρεψε» στην Αλεξάνδρεια. Πότε πήγε για πρώτη φορά; Αναμφισβήτητα «επέστρεψε» στην Αλεξάνδρεια όταν συνάντησε τον Βεσπασιανό το 69, και η πρώτη του παραμονή στην Αλεξάνδρεια ήταν μετά την σταύρωση το 30. Βλέπε στο Κεφάλαιο 23 για χρονολογικές λεπτομέρειες. Πάντως, τα γεγονότα ότι κατά τον Άλδο ο Τζερόμ κατέγραψε την «επιστροφή» του Απολλωνίου στην Αλεξάνδρεια μετά από ένα ταξίδι στην «Παλαιστίνη» καθώς και ότι από τον Άλδο «έλειπε» ένα τμήμα της αρχικής εκδόσεως από την οποία παρέθετε ο Τζερόμ, στέλνουν παντός είδους σήματα κινδύνου τα οποία δεν θα περίμεναν ποτέ «σκευωροί» όπως ο Επίσκοπος Ευσέβιος, οι τρεις «μυστηριώδεις μεταφραστές» και πιθανώς και ο ίδιος ο Άλδος. (4) Στην βιογραφία του Φιλοστράτου δεν αναφέρεται πουθενά η «Τράπεζα του Ηλίου» στην Αιθιοπία. Αν ο Τζερόμ ανέφερε μια «Τράπεζα του Ηλίου», τότε είναι σαφές ότι έλαβε τις πληροφορίες του από μια διαφορετική πηγή, ή μια διαφορετική εκδοχή της βιογραφίας του Φιλοστράτου από αυτήν που είχε ο Άλδος (ή το Χάρβαρντ!) με αποτέλεσμα αυτά τα σχόλια από τον Άλδο. Κατά την άποψη του Νίκολας Βέργκερ και εμού, η «Τράπεζα του Ηλίου» ήταν μια λογοτεχνική ανάμνηση ή συμβολισμός του «Σμαραγδένιου Πίνακα του Ερμή», γνωστού αργότερα στους Καθολικούς Σταυροφόρους ως «Η Φιλοσοφική Λίθος». Αυτή η έρευνα είναι εν εξελίξει.]

Δεδομένου ότι με αυτά τα λόγια ο Άγιος Τζερόμ φαίνεται να πιστεύει τα γραπτά του Φιλοστράτου, νομίζω ότι δεν διάβασε ούτε το έργο του Ιεροκλή, στο οποίο από τις ασημαντότητες του Φιλοστράτου τολμά να συγκρίνει τον Απολλώνιο με τον Ιησού Χριστό, τον Σωτήρα του ανθρωπίνου γένους, ούτε την Απολογία του Ευσεβίου, και πράγματι δεν διάβασε με προσοχή τα οκτώ βιβλία του Φιλοστράτου περί του Βίου του Απολλωνίου. Διότι αυτός ο ενθουσιώδης υπερασπιστής του Χριστιανισμού δεν θα μπορούσε ποτέ να αντισταθεί στο να καταφερθεί εναντίον, πόσο μάλλον να μην γράψει εναντίον, του έργου του Ιεροκλή, ή τουλάχιστον στην επιστολή προς τον Παυλίνο, ή κάπου στα έργα του, να αναφέρει τις προσπάθειές του. Σίγουρα δεν έχω διαβάσει κάτι τέτοιο στον Τζερόμ, ούτε έχω ακούσει για κάποιον που να το έχει κάνει, αν και έχω ρωτήσει πολλούς μελετητές του Τζερόμ.

[ΣΧΟΛΙΟ: Αυτή είναι μια πολύ συναρπαστική δήλωση του Άλδου! Γιατί ο Άγιος Τζερόμ δεν είχε διαβάσει προφανώς τον Ιεροκλή; Ο Τζερόμ ήκμασε μόνον 120 χρόνια μετά την έκδοση του Φιλαλήθη. Σίγουρα υπήρχαν ακόμη αντίτυπα. Ή μήπως κάηκαν όλα αυτά τα βιβλία στις πυρκαγιές που έβαλαν οι πιστοί στον Θεοδόσιο στρατιώτες όταν περίπου γεννήθηκε ο Τζερόμ; Και ο Άλδος εδώ δεν αναφέρει καν τον Μοιραγένη ή τον Μάξιμο από τις Αιγές. Ο Άλδος φαίνεται να υπονοεί ότι το βιβλίο του Ιεροκλή ήταν μόνον ένα «παραπροϊόν» της βιογραφίας του Φιλοστράτου. Ανέκαθεν είχα την αίσθηση ότι το βιβλίο του Ιεροκλή είχε βασιστεί σε πολλά περισσότερα από τις «ασημαντότητες» του Φιλοστράτου. Έτσι, μπορούμε να βγάλουμε ένα από τα δύο συμπεράσματα: (1) Ο Άλδος λανθασμένα θεώρησε ότι ο ίδιος ο Φιλόστρατος ετοίμασε την βιογραφία του με την πρόθεση να συγκρίνει τον Απολλώνιο με τον «Ιησού», κάτι που δεν έκανε· ή (2) Ο Άλδος γνώριζε κάποιες πρόσθετες «επικίνδυνες» ή ενδεχομένως «αιρετικές» πληροφορίες σχετικώς με την σύνδεση του Απολλωνίου με τον «Ιησού» και σκοπίμως τις απέκρυψε, οδηγώντας σ’ αυτήν την κατά τ’ άλλα ανεξήγητη σύγχυση στο κείμενό του.]

Επίσης, όταν μιλάει για τον θρόνο του Ιάρχα, λέει ότι ήταν χρυσός, ενώ ο Φιλόστρατος λέει ότι ήταν από σκούρο χαλκό διακοσμημένος με μικρές χρυσές εικόνες με αυτά τα λόγια: <<Τώρα ο Ιάρχας κάθισε σ’ έναν υψηλό θρόνο από μαύρο μπρούντζο, διακοσμημένο με χρυσές εικόνες, ενώ οι θρόνοι των άλλων ήταν από χαλκό, ακόσμητοι και λιγώτερο ψηλοί. Διότι κάθονταν γύρω από τον Ιάρχα.>> Επίσης λέει ότι ο Απολλώνιος πήγε στην Αιθιοπία, για να δει τους Γυμνοσοφιστές, καθώς και την διάσημη Τράπεζα του Ηλίου στην άμμο. Αλλά ο Φιλόστρατος δεν λέει τίποτα για κάποια Τράπεζα του Ηλίου, ούτε ισχυρίζεται ότι ο Απολλώνιος είδε κάτι άξιο αναφοράς στην Αιθιοπία, εκτός απ’ το άγαλμα του Μέμνονος, γιού της Ηούς, για το οποίο γράφει: <<Το άγαλμα, χωρίς γένια ακόμα [δηλ. νεαρός, χωρίς γένια], είναι στραμμένο προς τον Ήλιο, και είναι από μαύρη πέτρα, τα πόδια είναι μαζί κατά τον τρόπο της γλυπτικής της εποχής του Δαιδάλου, τα χέρια του είναι ευθεία στην καρέκλα του. Κάθεται εκεί όπως κάποιος που θέλει να σηκωθεί, λένε, και <<4-5 αμετάφραστες ελληνικές λέξεις>> η πρόθεση των ματιών και του στόματός του είναι σαν να ετοιμάζεται να μιλήσει· και λένε ότι το θαύμαζαν λιγώτερο άλλες φορές, διότι φαινόταν να μην κάνει τίποτα· αλλά όταν οι ακτίνες του ήλιου το άγγιζαν, όπως γινόταν στην ανατολή, δεν μπορούσαν να κρύψουν τον θαυμασμό τους, διότι την στιγμή που οι ακτίνες του ήλιου άγγιζαν το στόμα του, μιλούσε, και τα μάτια του φαίνονταν να φωτίζουν όπως εκείνα των ανθρώπων και μετά, λένε, κατάλαβαν ότι φαινόταν να στέκεται όρθιο για τον Ήλιο, όπως σηκώνονται οι άνδρες για να λατρεύσουν έναν Θεό.>> Δηλαδή, αν διαβάζουν κάποιοι που δεν ξέρουν ελληνικά, ας καταλάβουν. [Το ίδιο ακολουθεί στα λατινικά. Ντ. A.]

[ΣΧΟΛΙΟ: Στην μετάφραση Κόνυμπερ του Χάρβαρντ, η περιγραφή αυτή έχει ως εξής, τουλάχιστον για τους «Γυμνούς Σοφούς»: «Τα μάτια τους φαίνονταν να ξεχωρίζουν και να λάμπουν στο φως, όπως εκείνων που τους αρέσει να λιάζονται». Το μόνο λογικό συμπέρασμα που μπορεί να βγει από αυτές τις παρατηρήσεις του Άλδου είναι ότι ο Τζερόμ/Ιερώνυμος είχε διαβάσει μια διαφορετική εκδοχή του Φιλοστράτου από εκείνη που έλαβε και εξέδωσε ο Άλδος. Ο Άλδος ήταν σαφώς και ειλικρινώς προβληματισμένος από κάποια γραφόμενα του Τζερόμ. Όσο για το χρώμα του θρόνου του Ιάρχα, ο Άλδος στρεψοδικεί. Το «Χάλκινο» και το «χρυσό» μπερδεύονται εύκολα όταν χρησιμοποιούνται ως «περιγραφικά χρώματα» αντί να αναφέρονται στο πραγματικό υλικό από το οποίο έχει φτιαχτεί ο θρόνος. Και ναι, ο Άλδος είχε δίκιο λέγοντας ότι ο Φιλόστρατος δεν ανέφερε την «Τράπεζα του Ηλίου» στην Αιθιοπία.]

Γι’ αυτό το άγαλμα, ο Ιουβενάλης λέει στην 15η Σάτιρα του, «Όπου οι μαγικές χορδές αντηχούν από τον Μέμνονα χωρίζονται στα δύο». Επίσης το αναφέρουν ο Πλίνιος και ο Στράβων. Τώρα, δεδομένου ότι πολλοί πήγαν να δουν αυτό το πολύ διάσημο άγαλμα, ο Φιλόστρατος μάς λέει ότι πήγε και ο Απολλώνιος· αλλά δεν αναφέρει ποτέ την Τράπεζα του Ηλίου· όμως ο Σολίνος [στο] κεφάλαιο 40, λέει ότι ήταν στην Αιθιοπία: «Υπάρχει ένα μέρος ανάμεσά τους, η Τράπεζα του Ηλίου, πάντοτε γεμάτη με πλούσια συμπόσια, όπου ο καθένας τρώει αδιακρίτως, γιατί λένε ότι η τράπεζα αναπληρώνεται από την θεότητα». Επίσης, [έγραψε] ο Ηρόδοτος, στο τρίτο βιβλίο που ονομάζεται Θάλεια: <<Λένε ότι υπάρχει μια Τράπεζα του Ηλίου, ως εξής: έξω από την πόλη, υπάρχει ένα χωράφι γεμάτο μαγειρεμένο κρέας απ’ όλα τα τετράποδα, όπου, λένε, οι άρχοντες κάθε πόλης φέρνουν το κρέας το βράδυ· και την ημέρα, όποιος θέλει μπορεί να έρθει και να φάει από αυτό το κρέας, και οι κάτοικοι πιστεύουν ότι η ίδια η Γη παράγει αυτό το φαγητό κάθε φορά· και έτσι λέγεται πως είναι η «Τράπεζα του Ηλίου» όπως την αποκαλούν.>>

[ΣΧΟΛΙΟ: Όταν ζούσα στην Αβησσυνία (βλέπε Κεφάλαιο 17), διερεύνησα την τοπική μαγεία και τις δεισιδαιμονίες. Ήμουν καθηγητής φυσικής σε γυμνάσιο, και συζητούσα αυτά τα θέματα επί μακρόν στην τάξη με τους μαθητές μου. Έχω ακούσει πολλές ιστορίες από ανθρώπους σε ολόκληρη την χώρα, και έχω προσωπικά επισκεφθεί τα ίδια μέρη τα οποία λογικώς επισκέφθηκαν ο Απολλώνιος και ο Δάμις. Ουδέποτε άκουσα κάποιον να διηγείται έναν θρύλο γι’ αυτήν την «Τράπεζα του Ηλίου», αλλά προφανώς την είχαν αναφέρει άλλοι ταξιδιώτες και συγγραφείς, όχι μόνον ο Άγιος Τζερόμ. Και από την περιγραφή που δίνεται εδώ, σίγουρα δεν φαίνεται ίδια με τον «Σμαραγδένιο Πίνακα» ή την «Φιλοσοφική Λίθο». Αν σχετίζεται με την ζωή του Απολλωνίου είναι άγνωστο. Επίσης, ο «Καύκασος» σε παλαιότερες εποχές συχνά προσδιόριζε όλα τα βουνά ανατολικά της Μαύρης Θάλασσας προς τα νότια της Κασπίας Θάλασσας και κατά μήκος του Ιράν και του Αφγανιστάν (μαζί θεωρούνται η αρχαία Περσία), μέχρι την Ινδία και το Θιβέτ. Έτσι, ο «Καύκασος» θα εκτεινόταν από το σημερινό όρος του Καυκάσου μέχρι τα υψίπεδα του Νεπάλ και του Θιβέτ, όπου τα βουνά έγιναν γνωστά ως Ιμαλάια.]

Νομίζω ότι αυτό ο Τζερόμ το διάβασε στον Ηρόδοτο και μπέρδεψε κατά λάθος το ένα με το άλλο, εννοώ την Τράπεζα του Ηλίου με το Άγαλμα του Μέμνονος. Επίσης νομίζω, αντί για τον Ινδό ποταμό έγραψε Φίσων, όταν λέει ότι «τελικά, έχοντας διασχίσει τον μεγάλο χείμαρρο του Φίσωνος, ήρθε [ο Απολλώνιος] στους Βραχμάνες», διότι ο Φιλόστρατος δεν αναφέρει τον Φίσωνα, αλλά τους Τίγρη, Ευφράτη, Κοφίνο, Ινδό, Υδραώτη και Υπάση, τους οποίους βρίσκουμε στο κείμενο πριν αυτός [ο Απολλώνιος] πάει στους Βραχμάνες, και ο Ινδός είναι ο πλατύτερος εξ αυτών. Ο Φιλόστρατος λέει, <<Κι έτσι διέσχισαν τον Ινδό, περίπου σαράντα στάδια, διότι τόση είναι η πλεύσιμη έκτασή του, περί δε του ποταμού γράφουν τα εξής: ο Ινδός αρχίζει από τον Καύκασο, είναι ο μεγαλύτερος απ’ όλους τους ποταμούς που ρέουν στην Ασία και στην διαδρομή δέχεται τα νερά πολλών πλωτών ποταμών.>> Αυτό δεν ήταν το τελευταίο ποτάμι που πέρασε ο Απολλώνιος πριν έρθει στους Βραχμάνες, διότι αυτό ήταν ο Υδραώτης, καθότι ο Φιλόστρατος λέει ότι έφτασε στον Υπάση· ούτε τον πέρασε, διότι ταξίδεψε μέσω αυτού. Παρ’ όλα αυτά, ο Ινδός είναι ο μεγαλύτερος όλων των ποταμών [στους οποίους] ταξίδεψε. Επειδή ο Φιλόστρατος μας λέει ότι οι λαοί γύρω απ’ τον Ινδό λέγονται «Ινδοί» (όπως λέει ο Στέφανος: <<Ινδός ποταμός, εκ του οποίου ‘Ινδοί’>>), φαίνεται πιο πιθανό ο Ινδός να είναι αυτός ο «πλατύς ποταμός Φίσων» αντί ο Υδραώτης ή κάποιος άλλος.

Το να έγραψε ο Τζερόμ Φίσων αντί Ινδός, επειδή οι Εβραίοι αποκαλούν τον Ινδό «Φίσων», μου φαίνεται απίθανο, διότι ο Ινδός πηγάζει από τον Καύκασο και ο Φίσων απ’ τους κήπους της απόλαυσης που στα ελληνικά ονομάζονται <<Επίγειος Παράδεισος>> · και διότι ο ίδιος στα σχόλιά του στην Γένεση εκεί που λέει «ένας εξ αυτών λέγεται Φίσων», λέει [ο Τζερόμ], «οι άνθρωποι θεωρούν ότι αυτός είναι ο Γάγγης, ποταμός της Ινδίας». Αλλά να θεώρησε ότι ήταν ο Γάγγης είναι αδύνατον, διότι όπως λέγεται ο Απολλώνιος ουδέποτε διέσχισε τον Γάγγη. Επίσης, του φαίνεται παράλογο να χρησιμοποίησε την εβραϊκή γλώσσα, αντί της ελληνικής, ιδίως γράφοντας σ’ έναν Λατίνο. Έτσι νομίζω ότι αυτό το έκανε κατά λάθος και τον ανέφερε ακουσίως, αφού λίγο τον ένοιαζαν τέτοια πράγματα, όπως λέει στα σχόλιά του στον Δανιήλ· γιατί συχνά μισοξεχνάμε όταν παραθέτουμε από μνήμης από την λαϊκή λογοτεχνία, και παραθέτουμε πράγματα τα οποία έχουμε ξεχάσει, όχι επίτηδες αλλά εξ ανάγκης, όπως λέμε· ούτε είναι έκπληξη ότι θα μπορούσε να κάνει ένα τέτοιο λάθος ο Τζερόμ· διότι ήταν [μόνον] ένας άνθρωπος, και [ήταν] μονίμως πολύ απασχολημένος μεταφράζοντας και συνθέτοντας ιερή λογοτεχνία. Μεταξύ άλλων, διαβάζουμε ότι ο M. Tούλλιους Κικέρων έκανε το ίδιο [πράγμα], όπως μαρτυρεί ο Γέλλιος στις Αττικές Νύχτες· και ο Πολιτιανός στα Ποικίλα· ο ίδιος το αποκαλεί στις Επιστολές προς τον Αττικό ένα <<μνημονικόν ἀμάρτημα>>, ή λάθος της μνήμης.

Τώρα, αν κάποιος ενίσταται ότι ο Τζερόμ μπορεί να βρήκε σε άλλους που έγραψαν για τον Απολλώνιο, ότι επισκέφτηκε την Αιθιοπία και είδε την Τράπεζα του Ηλίου στην άμμο, θα αρνηθώ ότι το διάβασε αυτό, διότι ο Φιλόστρατος συγκέντρωσε όλα τα έργα που γνώριζε περί του Απολλωνίου σε ένα, όπως λέει ο Ευσέβιος στην πραγματεία του για το βιβλίο του Ιεροκλή: <<Ο Δάμις που πέρασε τόσο μεγάλο μέρος της ζωής του με τον Απολλώνιο ήταν από την Ασσυρία, όπου για πρώτη φορά, στην πατρίδα του, τον συνάντησε· και έγραψε μια διήγηση της σχέσης του με το εν λόγω άτομο από εκείνη την στιγμή. Ο Μάξιμος έγραψε μια αρκετά σύντομη περιγραφή ενός μέρους της σταδιοδρομίας του. Όμως ο Φιλόστρατος ο Αθηναίος, λέει ότι συγκέντρωσε όλες τις αφηγήσεις που κυκλοφορούσαν σε ένα [βιβλίο], χρησιμοποιώντας τόσο το βιβλίο του Μαξίμου όσο και του Δάμιδος αλλά και άλλων συγγραφέων· έτσι κατέγραψε την πιο ολοκληρωμένη ιστορία της ζωής [του Απολλωνίου], από την γέννηση [του] μέχρι τον θάνατο.>> Και ο ίδιος ο Φιλόστρατος λέει στην αρχή του πρώτου του βιβλίου, <<Διάβασα το βιβλίο του Μάξιμου του Αιγιέα και τις διαθήκες που γράφτηκαν από τον Απολλώνιο από τις οποίες μπορεί κανείς να διαπιστώσει πόσο εμπνευσμένος φιλόσοφος έγινε· δεν πρέπει όμως να δίνεται προσοχή στον Μοιραγένη ο οποίος έγραψε τέσσερα βιβλία κατά του Απολλωνίου, αλλά αγνοούσε πολλά πράγματα σχετικώς μ’ αυτόν.>> «Το πώς συνδύασα αυτές τις διάσπαρτες περιγραφές, και φρόντισα για την σύνθεσή τους, το είπα.» [Φιλόστρατος 1.3]

[ΣΧΟΛΙΟ: Κατ’ αρχάς, ο Άλδος περιγράφοντας το βιβλίο του Μοιραγένη χρησιμοποίησε την λέξη «κατά» Απολλωνίου, η οποία, στην πραγματικότητα, ήταν «pro» όχι «contra» Απολλωνίου. Αλλά στο λατινικό κείμενο ο Άλδος χρησιμοποίησε την λέξη «contra» επομένως αυτή είναι μια κυριολεκτική μετάφραση στα αγγλικά. Παρατήρησα αμέσως αυτήν την «ανωμαλία» όταν διάβαζα την μετάφραση του Καθηγητή Άρμστρονγκ. Ωστόσο, δεδομένου ότι ο Άλδος παρέθετε απ’ ευθείας από τον Φιλόστρατο στα ελληνικά για την λατινική του μετάφραση, μπόρεσα να συμβουλευτώ την πρωτότυπη ελληνική έκδοση του Χάρβαρντ για σύγκριση. Ο Φιλόστρατος χρησιμοποίησε την ελληνική λέξη «ἐς» στην φράση αυτή: «ἐς Ἀπολλώνιον». Επικοινώνησα με τον συνεργάτη μου Αλέξη Μπάση στην Αθήνα και με πληροφόρησε ότι το «ἐς» μπορεί να μεταφραστεί ως «περί» ή «προς» ή «για» αλλά ποτέ «κατά». Οπότε, γιατί ο Άλδος δεν χρησιμοποίησε την λατινική λέξη «de», η οποία σημαίνει «σχετικώς» ή «περί», αντί για την λέξη «contra»; Ήταν μια σκόπιμη πράξη δόλου ή ένα ειλικρινές λάθος του Άλδου; Και εδώ συναντάμε και πάλι μια ιδέα που με προβληματίζει από τότε που άρχισα να διερευνώ την ζωή του Απολλωνίου. «Υποτίθεται» ότι το βιβλίο του Μοιραγένη περιείχε όλες τις πρώιμες μαρτυρίες από την εποχή του Απολλωνίου, σύγχρονες με τον «γιο» του Απολλωνίου Αλέξανδρο Πηλοπλάτωνα. Στην πραγματικότητα, οι ζωές αυτών (όπως και οι ζωές των Αλεξάνδρου Παφλαγόνα του Αβωνοτείχους και Απουλήιου της Mαδαύρας – βλέπε Κεφάλαια 7 & 23) καλύπτουν τα έτη από τον θάνατο του Απολλωνίου μέχρι τους προδυναστικούς Σεβήρους και τον Φλάβιο Φιλόστρατο. Ο Μοιραγένης «φέρεται» να δήλωσε κατηγορηματικώς ότι «ο Ιησούς Χριστός» ήταν «μύθος» βασισμένος στην ζωή του Απολλωνίου. Δυστυχώς, αλλά όχι περιέργως, το βιβλίο του Μοιραγένη «χάθηκε», όπως και τόσα άλλα πολύτιμα κείμενα των τριών πρώτων αιώνων της Κοινής Εποχής.

Στις παραγράφους που ακολουθούν βρίσκουμε μια κάποιου είδους εξήγηση ως προς το γιατί ο Άλδος ήταν τόσο «ρητορικός» και «σκεπτικός» γι’ αυτές τις διαφορετικές λεπτομέρειες μεταξύ Φιλοστράτου και Αγίου Τζερόμ. Η ειρωνεία για τον Άλδο, του οποίου «τα οστά μπορεί να τρίζουν στον άγνωστο τάφο του» για άλλους λόγους πλην της εφεύρεσης του χαρτόδετου βιβλίου, είναι ότι παρέχοντας όλα αυτά τα σχόλια για τον Άγιο Τζερόμ, για να μην αναφέρουμε την έκδοση του «αντιδότου στο δηλητήριο» του Ευσεβίου, απέκρυψε την «μέθοδο συγκαλύψεώς» του (αν μπορεί να ονομαστεί έτσι) με αυτές τις εσωτερικές ανωμαλίες, τις οποίες επεσήμανα εδώ. Αλλά για να κάνω τον «Δικηγόρο του Διαβόλου», ο Άλδος ίσως να μην είχε άλλη επιλογή απ’ το να κάνει παρατηρήσεις όπως αυτές, καθότι πολλοί από τους στενούς του φίλους και εμπίστους συμβούλους συνδέονταν με την Ιταλική Καθολική Αριστοκρατία, όπως η Λουκρητία Βοργία η οποία ήταν κόρη του Ροδρίγο Βοργία, του μετέπειτα Πάπα Αλεξάνδρου ΣΤ΄. Τα λεφτά μιλούσαν τότε, όπως και σήμερα. Αν υπήρχε χρηματοδότηση της Aldine Press από το Βατικανό ή απ’ τον τοπικό Βενετό Καθολικό (όπως ο Καρδινάλιος Βησσαρίων και ο Γκριμάνι), τότε ο Άλδος ίσως να μην είχε πλήρη ελευθερία να δημοσιεύσει τέτοιες αμφιλεγόμενες ιδέες. Σίγουρα θα υπάρχουν κάπου επίσημα έγγραφα στα σημερινά ιταλικά αρχεία για οποιεσδήποτε «συμφωνίες» χρειάστηκε ίσως να κάνει ο Άλδος χάριν της επιτυχίας της τυπογραφικής του εταιρείας. Τουλάχιστον δεν υπήρξαν άλλες πυρπολήσεις βιβλιοθηκών από Καθολικούς την τελευταία μισή χιλιετία, για το οποίο μπορούμε να είμαστε ευγνώμονες.]

Αλλά γιατί είπα τόσα πολλά περί αυτών τα οποία καταγράφει ο Τζερόμ για τον Απολλώνιο; Προκειμένου, εάν κάποιος τα πιστεύει λόγω του Βίου Απολλωνίου του Φιλοστράτου, να πάψει να πιστεύει. Ή μάλλον να πιστεύει ότι ο Φιλόστρατος ήταν ψεύτης και ο Ιεροκλής ανόητος, και ο Απολλώνιος ένας κενός τσαρλατάνος· και παρόμοιος με αυτούς που, στις αγορές και στις πλατείες, μαζεύουν το πλήθος, και εξαπατούν τον όχλο των απλών ανθρώπων, ανεβαίνουν σε σκαμνιά ή ξύλινες εξέδρες και κερδίζουν την ζωή τους φλυαρώντας· και ο Δάμις, πρωτοπαλλήκαρο του Απολλωνίου, είχε τον ρόλο του μισθωμένου νεαρού που ανεβαίνει σ’ ένα σκαμνί ή τρίποδο τραπέζι ανάμεσα στο [τοπικό] πλήθος για ν’ απαντάει στον αγύρτη δάσκαλό του.

[ΣΧΟΛΙΟ: Αυτό είναι ξεκάθαρη, σκέτη παραπληροφόρηση και ο Άλδος το ήξερε. Ο Άλδος δεν ήταν τόσο βλάκας. Είχε άνευ αμφιβολίας, τους δικούς του ιδιωτικούς και προσωπικούς σκοπούς.]

Ο Λακτάντιος λέει ότι ο Απολλώνιος ήταν μάγος, αλλά ψέγει και τον Ιεροκλή [τόσο] με πολλά άλλα λόγια, αλλά κυρίως με αυτά: «Όταν ξεφούρνισε αυτές τις ασυναρτησίες της αγνοίας του, όταν είχε προσπαθήσει να εξαλείψει εντελώς την αλήθεια, τόλμησε να αποκαλέσει το αισχρό και βλάσφημο βιβλίο του φιλαλήθης, δηλαδή «φίλος της αλήθειας». Ω τυφλή καρδιά, ω νου, όπως λένε, πιο μαύρα από το Κιμμερικό σκοτάδι! Ίσως να ήταν μαθητής του Αναξαγόρα, ο οποίος αντί για μελάνι χρησιμοποιούσε χιόνι! Και είναι η ίδια τύφλωση, που δίνει στην αλήθεια το όνομα του ψεύδους, και στο ψεύδος το όνομα της αλήθειας. Ναι, αυτός ο πονηρός άνθρωπος προσπάθησε να καλύψει τον λύκο κάτω από την προβιά, ώστε να μπορεί να ξεγελάσει τον αναγνώστη με τον ενδιαφέροντα τίτλο του. Ή ας πούμε ότι το έκανες αυτό λόγω παραφροσύνης, όχι κακίας· [έτσι] τι είδους αλήθεια μας έφερες επιτέλους, εκτός του ότι, προσπαθώντας ν’ αποδείξεις ότι υπάρχουν θεοί, στο τέλος κατέστρεψες τους ίδιους θεούς; Διότι συνθέτοντας τους επαίνους του ανωτέρου Θεού, τον οποίο αποκαλείς βασιλιά, μέγα δημιουργό όλων των πραγμάτων, κρήνη των θεών, γονέα όλων των πραγμάτων, τροφό όλων των πραγμάτων που ζουν, πήρες το βασίλειο από τον Δία σου, τον καθαίρεσες από την κορυφής της εξουσίας, και τον έκανες έναν απλό υπηρέτη; Και έτσι ο ίδιος σου ο επίλογος σε κατηγορεί για ανοησία, ματαιοδοξία, σφάλμα: λες ότι υπάρχουν θεοί και όμως τους υποτάσσεις και υποδουλώνεις στον ίδιο Θεό του οποίου την θρησκεία προσπαθείς ν’ αποτρέψεις.» Ούτως, Λακτάντιος.

[ΣΧΟΛΙΟ: Ο Λακτάντιος δείχνει σαφώς αυτό που ο Ιεροκλής προσπαθούσε να διευκρινίσει. Τον δεύτερο και τον τρίτο αιώνα ΚΕ, αναπτύχθηκαν δύο αντικρουόμενες σχολές φιλοσοφικής σκέψης στην Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία: αυτοί που ήθελαν να διατηρήσουν το παραδοσιακό ελληνορωμαϊκό πάνθεον εναντίον εκείνων οι οποίοι ήθελαν ν’ αντικαταστήσουν τον «παγανιστικό πολυθεϊσμό» με τον Εβραίο «Κύριο Ιησού Χριστό» και τον μεμψίμοιρο Χριστιανισμό, σε αντίθεση με την «καθαρή επιστήμη»· όπως προαναφέρθηκε, δυστυχώς συνεχίζει να υπάρχει αυτή η ανόητη αντιπαράθεση στην Αμερική: Εξέλιξη εναντίον Δημιουργισμού. Σαν να ακούς έναν «σπασμένο δίσκο» από τον ένα οπισθοδρομικό φονταμενταλιστικό αιώνα μέχρι τον άλλο, διαρκείας χιλιάδων ετών. Αρκετά πια, δεν συμφωνείτε; Αλλά γι’ άλλη μια φορά, χωρίς να σκέφτεται το μέλλον, ο Άλδος μας παραχώρησε άθελά του ένα ζωτικό στοιχείο ώστε να κατανοήσουμε πλήρως την αποσιώπηση των πληροφοριών για τον Απολλώνιο και τους «παγανιστές» Γνωστικούς από το Καθολικό Βατικανό και τις ιερατικές παιδόφιλες μαριονέτες του, οι οποίοι από τις έκλυτες μέρες του Κωνσταντίνου ήταν αποφασισμένοι να μας υποβαθμίσουν όλους, από την Βασίλισσα της Αγγλίας μέχρι τον Βλάκα του Χωριού, στον ίδιο κενό χαμηλό κοινό παρονομαστή του ψευδο-πνευματισμού και του αντι-διανοουμενισμού, στην διαρκή φιλοσοφική δουλεία με τα Ευαγγέλια του «Κυρίου Ιησού Χριστού»! Το ίδιο ισχύει για τις περισσότερες θρησκείες.

Όπως ο διεθνής, αυτοαποκαλούμενος «Ερμητιστής» Ντάριο Ντάλας Σόμερ απ’ το Σαντιάγκο της Χιλής (Τζων Μπέινς), έχει παρατηρήσει ρητορικώς στο επίμαχο βιβλίο του The Stellar Man, «Αν και ο κόσμος έχει προοδεύσει από μια βάρβαρη κατάσταση στον πολιτισμό στην πορεία της ιστορίας, ο άγριος σάπιενς είναι σήμερα τόσο πρωτόγονος κατά βάση όσο και στο μακρινό παρελθόν, καλυμμένος μόνον με στρώματα πολιτιστικού και παιδαγωγικού βερνικιού.»]

Η κούραση από την ανάγνωση του Φιλοστράτου αυξήθηκε εξ αιτίας της μετάφρασης [του Αλεμάνο Ρινουτσίνο], η οποία όχι μόνον είναι βάρβαρη σε κάποια σημεία, αλλά και ανακριβής. Επειδή (εισαγωγική φράση), «Οι οπαδοί του Πυθαγόρα λένε αυτήν την ιστορία γι’ αυτόν, ότι δεν ήταν Ίωνας, αλλά ότι κάποτε στην Τροία, είχε υπάρξει ως Εύφορβος»: ο μεταφραστής το αποδίδει ως «όποιος επαινεί [τον] Σάμιο Πυθαγόρα, λέει ότι πριν [από την τωρινή ενσάρκωση/ζωή του], γεννήθηκε Ίωνας, ήταν ο Τρώας Εύφορβος», ενώ θα έπρεπε να πούμε αυτό, ή κάτι σαν αυτό, «αυτοί που επαινούν τον Σάμιο Πυθαγόρα, λένε [ότι] εκείνος [ο Απολλώνιος] δεν ήταν Ίωνας, αλλά ο Τρώας Εύφορβος». Διότι << όντα Φ. αντί του ον>> είναι το νόημα του Φιλοστράτου. Λίγο μετά, [ο Ρινουτσίνο] μεταφράζει «και τον τιμούσαν ως απεσταλμένο του Διός, αλλά επέβαλλαν από σεβασμό στον θείο του χαρακτήρα, μια τελετουργική σιωπή στον εαυτό τους», αφού «τον τιμούσαν για όλα σαν να είχε γεννηθεί από τον Δία, και πίστευαν ότι η σιωπή που τους επέβαλλε προερχόταν από τους θεούς». Αλλά αυτό που [πράγματι] εννοεί είναι ότι «τον τιμούσαν ως αγγελιαφόρο του Διός, και τηρούσαν την σιωπή επειδή ήταν θείου χαρακτήρα».

[Σημείωση Μεταφραστή: «Και το σιωπάν λόγος» μεταφράζεται ως «και πιστεύουν ότι η αιτία της σιωπής επινοήθηκε από εκείνον» αν και πρέπει να το μεταφράσεις ως «η σιωπή είναι μια μορφή λόγου». Στην ίδια σελίδα το ούτε διακειμένης προς τους ανθρώπους μεταφράζεται ως «χωρίς να λένε αυτά που λένε με τρόπους προσαρμοσμένους στις εποχές και τους τόπους», αν και σημαίνει «επειδή ήταν καλοπροαίρετα διακείμενοι προς τα ανθρώπινα όντα». Στην 4η σελίδα το «Θα δώσω επομένως ζυμωτό ψωμί και καρπούς φοινικιάς, σαν κεχριμπάρι και μεγάλου μεγέθους» [Loeb, σελ. 62, 1.21] το μεταφράζει ως «θα δώσω επομένως ζυμωτό ψωμί και κόκκινα καρύδια θαυμαστού μεγέθους», ενώ σημαίνει «ζυμωτό ψωμί και τεράστιους κεχριμπαρένιους καρπούς φοινικιάς». Στην σελίδα έξι, λείπουν πολλά που προσέθεσα και μετέφρασα, μεταξύ αυτών το επίγραμμα για τους Εριτρέους [Loeb, σελ. 72]. Και πάλι στην 16η [σελίδα], στον πρώτο στίχο καί τουτ’ ἴσως ἦν τῷ μελαμπύγου τύχειν, λέει «είναι τόσο γλυκό, σαν να πετύχαμε μια πηγή γλυκού νερού», ενώ είναι κάτι σαν αυτό, «και ίσως λοιπόν ήταν αυτό, να τύχουμε στον μαυρόκωλο», δηλαδή στον Ηρακλή. Είναι παροιμία: «Να τύχεις σε μαυρόκωλο». (δηλ. «Είθε να τα βρεις μπαστούνια») Ντ. Α.]

Γι’ αυτήν την λέξη η Σούδα λέει, οι Μελάμπυγοι ήταν δύο ματαιόδοξα αγόρια, γιοι της Λίμνης· και η μητέρα τους εξ αιτίας της θηλυπρεπούς ασωτίας τους, τους προειδοποίησε να μην τα βάλουν ποτέ με άνδρα με τριχωτά οπίσθια. Τα έβαλαν λοιπόν με τον Ηρακλή, και βρέθηκαν δεμένοι στο κοντάρι του. Τότε, βλέποντάς τους να γελούν και να σκύβουν, είπαν, «Μας είχε πει η μητέρα μας, ότι επρόκειτο να συναντήσουμε κάποιον με τριχωτά οπίσθια», και ο Ηρακλής έσκασε στα γέλια και τους ελευθέρωσε από τις αλυσίδες τους, διότι εκείνοι [ο Ηρακλής και άλλοι άντρες με τριχωτά οπίσθια] «κορόιδευαν τους άντρες με λευκά οπίσθια ως γυναικωτούς».

Αν και ίσως το μελάμπυγοι ἐγένοντο πέρπεροι λίμνης υἱοί, θα στοιχημάτιζα ότι έχει γραφτεί λάθος αντί του δύο τινές ἀδελφοί ἐγένοντο Κέρκωπες, Σεμνονίδος υἱοί· διότι στο λήμμα Κέρκωπες, η Σούδα γράφει, «Υπήρχαν δύο αδέλφια, οι Κέρκωπες [Κέκροψ], οι οποίοι είχαν διαπράξει κάθε έγκλημα στην Γη. Και τους έλεγαν Κέρκωπες λόγω των κακών πράξεών τους, κι ο ένας λεγόταν Πάσσαλος κι ο άλλος Άκμων. Η μητέρα τους Σεμνονίς, βλέποντας αυτά, τους προειδοποίησε να μην μπλέξουν ποτέ με μαυρόκωλο, δηλαδή τον Ηρακλή».

Επίσης, στην συλλογή των ιστοριών στα έργα του Γρηγορίου λέει, «Οι Κέρκωπες ήταν δύο αδέλφια, οι οποίοι είχαν διαπράξει κάθε έγκλημα στην Γη· και όπως διηγείται ο σχολιαστής Δίος, ο ένας λεγόταν Πάσσαλος και ο άλλος Άκμων· και όταν η μητέρα τους η Σεμνονίς έμαθε για τα σοβαρά τους εγκλήματα, τους προειδοποίησε να μην μπλέξουν με μαυρόκωλο. Και όταν βρήκαν τον Ηρακλή να κοιμάται κάτω από ένα δέντρο στο οποίο  στηρίζονταν τα όπλα του, πήραν τα όπλα τους και επεχείρησαν να του επιτεθούν· αλλά αυτός ξύπνησε αμέσως, τους έπιασε, τους έδεσε σ’ έναν πάσσαλο και τους μετέφερε με το κεφάλι προς τα κάτω στην πλάτη του. Τότε, κρεμασμένοι ανάποδα πίσω του, όταν αντιλήφθηκαν ότι τα οπίσθια του Ηρακλή ήταν μαύρα από τις πολλές τρίχες, θυμήθηκαν τι τους είχε πει η μητέρα τους και άρχισαν να το σχολιάζουν, κάτι που έκανε τον Ηρακλή να γελάσει τόσο που τους έλυσε και τους ελευθέρωσε από τις αλυσίδες τους».

Υπάρχουν κάποια πράγματα που βρήκα τόσο δυσάρεστα που δεν μπόρεσα να αντισταθώ απ’ το να τα αλλάξω, όπως για παράδειγμα, το απόσπασμα στο όγδοο βιβλίο: «Κι αν δεν ήταν έτσι η Αρκαδία, αλλά μπορούσαν όπως τα άλλα έθνη να πωλούν τους δούλους τους, σε τι θα βοηθούσε την πολυθρύλητη σοφία του κατηγόρου το να προέρχεται από την Αρκαδία το θύμα;» Μεταφρασμένο ως εξής, «Αν οι Αρκάδες δεν ήταν τέτοιοι, αλλά όπως η υπόλοιπη ανθρωπότητα πωλούσαν τους δούλους τους για το κέρδος, ποιος θα είχε ακούσει για μια τέτοια κοινή θυσία από την Αρκαδία που επρόκειτο να δολοφονηθεί»· και επειδή μ’ αυτό δεν έβγαζα καθόλου νόημα, άλλαξα την μετάφραση σε «Αν οι Αρκάδες δεν ήταν τέτοιοι, αλλά πωλούσαν τους δούλους τους όπως η υπόλοιπη ανθρωπότητα, τι θα συνέβαλλε σ’ αυτόν τον λεγόμενο φημισμένο στην σοφία να έχει κάποιον από την Αρκαδία να δολοφονήσει», κλπ, διότι φαίνεται να παρανόησε την ελληνική λέξη «συμβάλλω». Και όπου και ό,τι άλλο έχω αλλάξει, μπορείς αν θέλεις, να το βρεις συγκρίνοντας τα κείμενα.

Αλλά δεν τα κατέγραψα όλα αυτά απλώς για να κριτικάρω τον προηγούμενο μεταφραστή, διότι θα μπορούσε να χρησιμοποιήσω τα λόγια του Αριστοτέλη στο Μετά τα Φυσικά, βιβλίο Β΄, «Δεν χρειάζεται να είμαστε ευγνώμονες μόνον προς εκείνους που συμφωνούμε, αλλά ακόμη και σ’ εκείνους που έχουν κάνει πιο επιφανειακή πρόοδο, διότι και αυτοί είναι χρήσιμοι, δεδομένου ότι χρησιμεύουν στο ν’ ακονίσουμε την δική μας κριτική σκέψη».

Άρα λοιπόν δεν ήταν για να αποπάρω τον μεταφραστή που τα έγραψα αυτά, αλλά για να επιπλήξω εκείνους [τους συγγραφείς] που θέλουν να προσθέσουν τα ελληνικά στις λατινικές τους ικανότητες· δεν πρέπει ούτε σ’ αυτόν τον συνάδελφο ή άλλους του είδους, οι οποίοι τα τελευταία χίλια χρόνια έχουν μεταφράσει κάτι από τα ελληνικά στα λατινικά, με πολύ λίγες εξαιρέσεις, να δίνει κάποιος όλα τα εύσημα. Όχι, θα πρέπει μάλλον να δίνει προσοχή στο ελληνικό κείμενο. Και πράγματι, ο φίλος μας Σκιπίων Καρτερομάχος, ο οποίος κατέστησε δυνατόν να είμαι σύντομος για το θέμα αυτό, φέτος στην Βενετία στις δημόσιες διαλέξεις του περί των δημηγοριών του Δημοσθένους, έδειξε πόσο αναγκαία είναι η εκμάθηση της ελληνικής για τους ακαδημαϊκούς μας, σε μια πολύ όμορφη ομιλία την οποία προσφάτως παρουσίασα στην εφημερίδα μου για χρήση από το ακαδημαϊκό κοινό. Και όσο για το κατά πόσο μπορούμε να εμπιστευθούμε ως τώρα τους μεταφραστές μας, προτίθεται να εξηγήσει σε μια άλλη ομιλία οσονούπω.

Αλλά εσύ πολυμαθή Ζηνόβιε, γνωρίζεις καλώς το θέμα αυτό, τόσο διότι έχεις μεταφράσει την πραγματεία του Ευσεβίου όχι απαιδεύτως ούτε βαρβαρικώς, αλλά σοφά και με ωραία λατινικά, και επειδή δεν θα άντεχες να κυκλοφορούν οι φαντασιώσεις του Φιλοστράτου στα χέρια των ανθρώπων χωρίς να ξέρουν τι είναι, αλλά θα έστρεφες εναντίον τους την πραγματεία του Ευσεβίου ως έκθεση, αντίκρουση και αντίδοτο. Και έτσι φέροντας επαξίως το όνομά σου στην κεφαλή [δηλ. ως αφιέρωση] αυτό το βιβλίο έρχεται από την Νέα μου Ακαδημία στο κοινό με το όνομά σου «στην κεφαλή» [αφιέρωση]. Διότι στους δικούς μας καιρούς, ξεχωρίζεις ως κάποιος που μοναδικώς «ο Δίκαιος Ζεύς ηγάπησε». [Αινειάδα 6. 129] Έχε γεια. [Vale].

Βενετία, Μάιος, 1504.